Lata 2017–2023: nowy skład, spór o kadencję prezes i kluczowe wyroki
Wybory sędziów TK w latach 2017–2022, spór o długość kadencji prezes Julii Przyłębskiej, trudności z pełnym składem w 2023 r. i kluczowe wyroki.
Bez JavaScriptu wszystkie trzy poziomy są wyświetlone jeden pod drugim.
Spis treści — Podstawy
Poziom szczegółowości: Podstawy4 min czytania
O czym jest ten tekst
Trybunał Konstytucyjny (TK) sprawdza, czy ustawy są zgodne z Konstytucją. Ma 15 sędziów wybieranych przez Sejm na dziewięć lat.
Nowi sędziowie
W latach 2017–2022 Sejm wybrał 11 sędziów TK. Większość w Sejmie miało wtedy Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Wybrani zostali:
- w 2017 r.: Grzegorz Jędrejek, Andrzej Zielonacki i Justyn Piskorski,
- w 2018 r.: Jarosław Wyrembak,
- w 2019 r.: Wojciech Sych, Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz i Jakub Stelina,
- Rafał Wojciechowski, którego kadencja zaczęła się w styczniu 2020 r.,
- w 2020 r.: Bartłomiej Sochański,
- w 2022 r.: Bogdan Święczkowski.
Część z nich wcześniej działała w polityce. Krystyna Pawłowicz i Stanisław Piotrowicz byli parlamentarzystami z list PiS. Jarosław Wyrembak był według druku sejmowego członkiem PiS. Bartłomiej Sochański był członkiem PiS i jej kandydatem na prezydenta Szczecina w 2018 r. Bogdan Święczkowski był w chwili wyboru Prokuratorem Krajowym (zastępcą Prokuratora Generalnego). Opozycja i niektórzy prawnicy zarzucali Pawłowicz i Piotrowiczowi, że w dniu wyboru mieli ponad 65 lat; źródła nie podają, na jaki przepis się powoływali. PiS uznało te zarzuty za polityczne.
Trzy sporne miejsca
W grudniu 2015 r. Trybunał orzekł w wyroku K 34/15, że trzy miejsca w TK zostały ważnie obsadzone już w październiku 2015 r. Orzekł też, że Prezydent ma obowiązek niezwłocznie odebrać ślubowanie od wybranego sędziego; od osób wybranych w październiku go nie przyjął. Na te same miejsca Sejm wybrał w grudniu 2015 r. inne osoby, w tym Mariusza Muszyńskiego. Po śmierci dwóch z nich w 2017 r. Sejm wybrał na ich miejsca Justyna Piskorskiego i Jarosława Wyrembaka.
Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) orzekł w 2021 r. w sprawie polskiej spółki Xero Flor, że skład TK z udziałem Muszyńskiego nie był „sądem ustanowionym ustawą”. W 2023 r., w sprawie skarżącej M.L., uznał, że wyrok TK wydany z udziałem także Piskorskiego i Wyrembaka nie spełniał wymogów państwa prawa. W listopadzie 2021 r. TK orzekł na wniosek Prokuratora Generalnego (K 6/21), że przepis Europejskiej Konwencji Praw Człowieka jest niezgodny z Konstytucją w części, w której pozwala ETPC oceniać wybór sędziów TK.
- 01 Wyrembak Jarosław WyrembakŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 26.01.2018 (Sejm VIII)◇ wybrany na miejsce, które Trybunał w wyroku K 34/15 uznał za już obsadzone△ uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. nie uznaje tej osoby za sędziego TKOsoba wybrana w 2017/2018 r. na miejsce, które TK (K 34/15) uznał za obsadzone 8.10.2015 (ETPC, M.L. p. Polsce, § 173). Roszczenia osoby wybranej 8.10.2015 nie pokazano, bo notatki nie podają, jak długo trwało (zob. research/conflicts).Od 30.01.2018
- 02 Piskorski Justyn PiskorskiŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 15.09.2017 (Sejm VIII)◇ wybrany na miejsce, które Trybunał w wyroku K 34/15 uznał za już obsadzone△ uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. nie uznaje tej osoby za sędziego TK
- 03 Muszyński Mariusz MuszyńskiŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 2.12.2015 (Sejm VIII)Ślubowanie: 3.12.2015, przed Prezydentem◇ wybrany na miejsce, które Trybunał w wyroku K 34/15 uznał za już obsadzone△ uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. nie uznaje tej osoby za sędziego TK⇄ konkurencyjne roszczenie: Andrzej Jakubecki (wybór 8.10.2015, bez ślubowania)Osoba wybrana 2.12.2015 na miejsce, które TK (K 34/15) uznał za obsadzone 8.10.2015; przypisanie osób wybranych 2.12.2015 do miejsc 01–03 – konwencja alfabetyczna. A. Jakubecki (wybrany 8.10.2015) – rywalizujące roszczenie, pokazane tylko w tym przedziale, bo notatki nie podają daty jego wygaśnięcia.Od 3.12.2015
- 04 Pszczółkowski Piotr PszczółkowskiŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 2.12.2015 (Sejm VIII)Ślubowanie: 3.12.2015, przed PrezydentemPrzypisanie do miejsca Z. Cieślaka – INTERPRETACJA z daty ślubowania (notatka 03).Od 3.12.2015
- 05 Przyłębska Julia PrzyłębskaŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 2.12.2015 (Sejm VIII)Ślubowanie: 9.12.2015, przed PrezydentemPrzypisanie do miejsca T. Liszcz – INTERPRETACJA z daty ślubowania (notatka 03).Od 9.12.2015
- 06 Jędrzejewski Zbigniew JędrzejewskiŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 14.04.2016 (Sejm VIII)Ślubowanie: 28.04.2016, przed PrezydentemOd 28.04.2016
- 07 Warciński Michał WarcińskiŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 15.12.2016 (Sejm VIII)
- 08 Jędrejek Grzegorz JędrejekŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 24.02.2017 (Sejm VIII)Ślubowanie: 27.02.2017, przed PrezydentemOd 27.02.2017
- 09 Zielonacki Andrzej ZielonackiŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 8.06.2017 (Sejm VIII)
- 10 Sych Wojciech SychŚlubowanie przed Prezydentem
- 11 Stelina Jakub StelinaŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 21.11.2019 (Sejm IX)Ślubowanie: 5.12.2019, przed PrezydentemPrzypisanie do miejsca w kohorcie wybranej wspólnie – konwencja alfabetyczna (notatka 02, §1.7).Od 5.12.2019
- 12 Piotrowicz Stanisław PiotrowiczŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 21.11.2019 (Sejm IX)Ślubowanie: 5.12.2019, przed PrezydentemPrzypisanie do miejsca w kohorcie wybranej wspólnie – konwencja alfabetyczna (notatka 02, §1.7).Od 5.12.2019
- 13 Pawłowicz Krystyna PawłowiczŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 21.11.2019 (Sejm IX)Ślubowanie: 5.12.2019, przed PrezydentemPrzypisanie do miejsca w kohorcie wybranej wspólnie – konwencja alfabetyczna (notatka 02, §1.7).Od 5.12.2019
- 14 Pyziak-Szafnicka Małgorzata Pyziak-SzafnickaŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 5.01.2011 (Sejm VI)Od 5.01.2011
- 15 Kieres Leon KieresŚlubowanie przed PrezydentemWybór: 13.07.2012 (Sejm VII)Od 23.07.2012
- Ślubowanie przed Prezydentem 15
- Ślubowanie w Sejmie — status sporny 0
- Wybrany, bez ślubowania 0
- Miejsce wolne 0
- wybrany na miejsce, które Trybunał w wyroku K 34/15 uznał za już obsadzone
- uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. nie uznaje tej osoby za sędziego TK
Numeracja miejsc to konwencja badawcza bez skutków prawnych. Mapa z suwakiem dat i źródłami →
Spór o kadencję prezes
Julia Przyłębska kierowała Trybunałem jako prezes od grudnia 2016 r. Ustawa mówi, że kadencja prezesa „trwa sześć lat”. Sześciu sędziów uważało, że jej kadencja minęła w grudniu 2022 r.; podobnie m.in. prof. Stanisław Biernat i większość sędziów TK w stanie spoczynku. Przyłębska utrzymywała, że pełni funkcję do końca kadencji sędziowskiej, czyli do grudnia 2024 r.; podobnie uważał premier Mateusz Morawiecki. 1 marca 2023 r. zgromadzenie sędziów TK zwołane przez Przyłębską uchwaliło, że nie ma podstaw do wyboru kandydatów na prezesa.
Spór zbiegł się z kłopotami TK. Najważniejsze sprawy rozpatruje pełny skład: co najmniej 11 z 15 sędziów. Można to porównać do drużyny piłkarskiej: bez jedenastu zawodników nie wyjdzie na boisko. Media informowały, że w 2023 r. TK wielokrotnie odkładał rozprawy w pełnym składzie. Sprawę Kp 1/23, dotyczącą ustawy o Sądzie Najwyższym, TK rozstrzygnął dopiero 11 grudnia 2023 r., w składzie 11 sędziów.
Najważniejsze wyroki
- K 1/20 (22 października 2020 r.): TK uznał za niezgodny z Konstytucją przepis ustawy o planowaniu rodziny dotyczący przerywania ciąży. To ten wyrok ETPC ocenił w sprawie M.L.
- P 7/20 (lipiec 2021 r.) i K 3/21 (październik 2021 r.): TK orzekł, że niektóre przepisy traktatów Unii Europejskiej, rozumiane w określony sposób, są niezgodne z Konstytucją. K 3/21 wydano na wniosek premiera Morawieckiego. Chodziło m.in. o środki tymczasowe Trybunału Sprawiedliwości UE (TSUE) wobec polskich sądów i o to, czy sądy mogą badać powołania sędziów. W 2025 r. TSUE orzekł (C-448/23), że przez te wyroki Polska naruszyła prawo Unii. Uznał też, że z powodu wyboru trzech sędziów w grudniu 2015 r. i powołania prezes w grudniu 2016 r. TK nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą. TK odpowiedział, że TSUE nie ma nad nim jurysdykcji.
Dlaczego to ważne
Wyroki TK zmieniają prawo. Ważny jest też skład: gdy sąd europejski uzna, że skład nie był „sądem ustanowionym ustawą”, stwierdza, że państwo naruszyło prawa obywatela.
Spis treści — Dla śledzących
Poziom szczegółowości: Dla śledzących13 min czytania
Punkt wyjścia: kierownictwo TK w latach 2017–2018
20 grudnia 2016 r. Prezydent Andrzej Duda powierzył sędzi Julii Przyłębskiej pełnienie obowiązków Prezesa Trybunału Konstytucyjnego, a 21 grudnia 2016 r. powołał ją na Prezesa.1,2 Jej dziewięcioletnia kadencja sędziowska trwała od 9 grudnia 2015 r. do 9 grudnia 2024 r.2
W 2017 r. Przyłębska skierowała wiceprezesa Stanisława Biernata na przymusowy urlop wypoczynkowy, powołując się na Kodeks pracy: najpierw od 9 stycznia do 31 marca, potem od 1 kwietnia do 26 czerwca 2017 r.3 Biernat kwestionował wyliczenie urlopu; według raportu Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka (HFPC) urlop wykluczył go m.in. ze składu w sprawie Kp 1/17.3,4
5 lipca 2017 r. Prezydent powołał Mariusza Muszyńskiego na Wiceprezesa TK (M.P. 2017 poz. 684).5,4
Wyroków K 47/15 z 9 marca 2016 r., K 39/16 i K 44/16 rząd nie ogłaszał przez ponad dwa lata; ogłoszono je na podstawie ustawy z inicjatywy PiS (projekt z 22 marca 2018 r., uchwalona 12 kwietnia), po zarządzeniu Przyłębskiej z 29 maja.1 5 czerwca 2018 r. K 47/15 ukazał się w Dz.U. 2018 poz. 1077, a K 39/16 w poz. 1078, z nagłówkami, że wydano je z naruszeniem ustawy z 2015 r.6,7
- Prezes TK kieruje wiceprezesa Stanisława Biernata na przymusowy urlop
- Prokurator Generalny zaskarża uchwały z 2010 r. o wyborze trzech sędziów (U 1/17)
- Sejm wybiera Grzegorza Jędrejka na sędziego TK
- Orzeczenie Kp 1/17 z udziałem Ciocha, Morawskiego i Muszyńskiego
- Sejm wybiera Andrzeja Zielonackiego na sędziego TK
- Kończy się kadencja wiceprezesa TK Stanisława Biernata
- Prezydent powołuje Mariusza Muszyńskiego na Wiceprezesa TK
- TK umarza postępowanie ze skargi konstytucyjnej spółki Xero Flor
- Sejm wybiera Justyna Piskorskiego na miejsce Lecha Morawskiego
- Wyrok K 1/17 z udziałem Muszyńskiego i Ciocha
- Sejm wybiera Jarosława Wyrembaka na miejsce Henryka Ciocha
- PiS składa projekt ustawy o publikacji wyroków TK z 2016 r.
- Sejm uchwala ustawę o publikacji wyroków z 2016 r.
- Prezydent podpisuje ustawę o publikacji wyroków z 2016 r.
Wybory sędziów 2017–2022
W latach 2017–2022 Sejm VIII kadencji (2015–2019) i IX kadencji (2019–2023), w których większość miało PiS, wybrał 11 sędziów TK.8,9,10,2 Wybór przez Sejm, ślubowanie i początek kadencji to odrębne zdarzenia; tabela podaje początek kadencji za en.wikipedia, a uwagi o przeszłości politycznej tylko tam, gdzie dokumentują je źródła.2,11
| Osoba | Miejsce po | Wybór w Sejmie | Głosowanie | Początek kadencji | Uwagi w źródłach |
|---|---|---|---|---|---|
| Grzegorz Jędrejek | Andrzej Wróbel (mandat wygasł w lutym 2017 r.) | 24.02.2017 | 234 za, 154 przeciw, 26 wstrz. | ślubowanie 27.02.2017 | kandydat zgłoszony przez PiS (Forsal); zmarł 19.01.2020 r.8,12,4,2 |
| Andrzej Zielonacki | Stanisław Biernat | 8.06.2017 | 227 za, 175 przeciw, 4 wstrz. | data ślubowania nieustalona | kandydat PiS według Rzeczpospolitej9,13 |
| Justyn Piskorski | Lech Morawski (zm. 12.07.2017) | 15.09.2017 | 248 za, 3 przeciw, 18 wstrz., 191 niegłosujących | data ślubowania nieustalona | miejsce objęte wyrokiem K 34/15; kandydat PiS według nagłówka GazetyPrawnej10,1,14,15 |
| Jarosław Wyrembak | Henryk Cioch (zm. 20.12.2017) | 26.01.2018 | 228 za, 25 przeciw, 2 wstrz., 205 niegłosujących | 30.01.2018 | miejsce objęte wyrokiem K 34/15; członek PiS od 2010 r. według druku sejmowego nr 19 (Demagog)16,2,11,15 |
| Wojciech Sych | w źródłach niepotwierdzone | 2019 | 228 za | 8.04.2019 | brak danych w źródłach2 |
| Krystyna Pawłowicz | jedno z miejsc po Marku Zubiku, Piotrze Tulei i Stanisławie Rymarze (przypisanie nieustalone) | 21.11.2019 | ok. 230 za | 5.12.2019 | posłanka z listy PiS 2011–2015; według PKW bezpartyjna, w prezydium klubu PiS17,2,11 |
| Stanisław Piotrowicz | jak wyżej | 21.11.2019 | 230 za | 5.12.2019 | senator z listy PiS 2005–2007, poseł z listy PiS (2011, 2015); według PKW bezpartyjny17,2,11 |
| Jakub Stelina | jak wyżej | 21.11.2019 | 233 za | 5.12.2019 | zgłoszony przez posłów PiS; profesor, były dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego17,2 |
| Rafał Wojciechowski | w źródłach niepotwierdzone | prawdopodobnie grudzień 2019 r. niezweryfikowane | 239 za | 7.01.2020 | brak danych w źródłach2 |
| Bartłomiej Sochański | w uchwale niepotwierdzone | 6.04.2020 | 234 za | 9.04.2020 | członek PiS, kandydat PiS na prezydenta Szczecina w 2018 r.; zgłoszony przez klub PiS11,2 |
| Bogdan Święczkowski | Leon Kieres (kadencja do 23.07.2021) | 8.02.2022 | 233 za, 219 przeciw, 2 wstrz., 6 niegłosujących | 16.02.2022 | Prokurator Krajowy od 2016 r., szef ABW w latach 2006–200718,2 |
Głosowanie nad Pawłowicz, Piotrowiczem i Steliną odbyło się 21 listopada 2019 r. po godz. 23:00; według OKO.press za głosowali posłowie PiS, a opozycja była przeciw.17 Prawnicy prof. Marek Chmaj i prof. Marcin Matczak oraz politycy opozycji zarzucali, że Pawłowicz i Piotrowicz (oboje w wieku 67 lat) w dniu wyboru przekroczyli 65 lat; źródła nie podają, na jaki przepis się powoływali, a PiS odrzuciło te opinie jako polityczne.17 Opozycja wskazywała też na przeszłość Piotrowicza jako prokuratora w PRL i działacza PZPR.17
7 lutego 2022 r. sejmowa Komisja Sprawiedliwości zaopiniowała kandydaturę Bogdana Święczkowskiego stosunkiem głosów 15:14; dzień później Sejm wybrał go przy wymaganej większości bezwzględnej 228 głosów.18 Według OKO.press za głosowało pięciu posłów Konfederacji, a Kukiz'15 był przeciw; portal opisywał Święczkowskiego jako bliskiego współpracownika Zbigniewa Ziobry.18 Miejsce po Leonie Kieresie pozostawało wolne ponad pół roku; OKO.press odnotowało, że po tym wyborze wszyscy sędziowie TK byli wybrani w okresie rządów PiS.18
Trzy miejsca objęte wyrokiem K 34/15
W wyroku K 34/15 z 3 grudnia 2015 r. TK uznał, że wybór trzech sędziów dokonany 8 października 2015 r. na miejsca zwolnione 6 listopada 2015 r. był ważny.19 W tym samym wyroku TK orzekł, że Prezydent ma obowiązek niezwłocznie odebrać ślubowanie od sędziego wybranego przez Sejm; od wybranych wtedy Romana Hausera, Andrzeja Jakubeckiego i Krzysztofa Ślebzaka Prezydent ślubowania nie przyjął i osoby te nigdy nie orzekały.2,19 Na te same miejsca Sejm wybrał w grudniu 2015 r. trzy inne osoby, w tym Mariusza Muszyńskiego; szczegóły opisuje rozdział o kryzysie 2015–2017.20,19
Po śmierci Lecha Morawskiego (12 lipca 2017 r.) i Henryka Ciocha (20 grudnia 2017 r.) Sejm wybrał na ich miejsca Justyna Piskorskiego i Jarosława Wyrembaka.1,10,16 ETPC w wyroku M.L. przeciwko Polsce ustalił, że Piskorski i Wyrembak zostali wybrani w 2017 i 2018 r. na miejsca sędziów wybranych w tej samej wadliwej procedurze.15
Rzeczpospolita informowała, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 20 czerwca 2018 r. (V SA/Wa 459/18) uznał Muszyńskiego za osobę nieuprawnioną do orzekania w TK; czy wyrok stał się prawomocny, nie ustalono.21 Naczelny Sąd Administracyjny (III OSK 2528/21) uznał, jak relacjonowała Rzeczpospolita 7 grudnia 2022 r., że udział Muszyńskiego, Piskorskiego i Wyrembaka sprawia, iż TK jest „zainfekowany bezprawnością”.22
Spór o kadencję Prezesa TK
Ustawa z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed TK stanowi, że Prezydent powołuje Prezesa spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne sędziów, a „Kadencja Prezesa Trybunału trwa sześć lat” (art. 10 ust. 1–2).23 Kadencja wygasa wcześniej m.in. z końcem kadencji sędziego (ust. 3), a te reguły stosuje się odpowiednio do Wiceprezesa (ust. 5).23
Na przełomie 2022 i 2023 r. sześciu sędziów — Wojciech Sych, Jakub Stelina, Mariusz Muszyński, Andrzej Zielonacki, Zbigniew Jędrzejewski i Bogdan Święczkowski, czyli ponad jedna trzecia składu — zażądało zwołania Zgromadzenia Ogólnego w celu wyłonienia kandydatów na Prezesa; kopię pisma przesłali Prezydentowi.24,25
Według Rzeczpospolitej z 4 stycznia 2023 r. prof. Stanisław Biernat, większość sędziów TK w stanie spoczynku i eksperci Fundacji Batorego uważali, że kadencja Prezesa skończyła się 20 grudnia 2022 r.; premier Mateusz Morawiecki mówił, że funkcja trwa do końca kadencji sędziowskiej Przyłębskiej.24 Sama Przyłębska utrzymywała, że pełni funkcję do 9 grudnia 2024 r.25 PAP podała w tytule depeszy, że według rzecznika rządu prezesem TK jest Przyłębska, a sędziowie nieuczestniczący w posiedzeniu popełnią delikt dyscyplinarny.26
Zgromadzenie Ogólne zwołane przez Przyłębską odbyło się 1 marca 2023 r.; w obecności dwóch trzecich sędziów, bezwzględną większością głosów, uchwaliło, że brak podstaw prawnych i faktycznych do zwołania Zgromadzenia w celu wyboru kandydatów.25 Uchwała wskazuje, że Zgromadzenie nie zostało zwołane w trybie art. 11 ust. 3 ustawy; TVN24 odnotował też kolejne pismo sześciu sędziów z 28 lutego 2023 r.25 Prezydent Andrzej Duda nazwał wtedy Trybunał „wewnętrznie skłóconym”.25
Przyłębska nadal wykonywała czynności Prezesa, uznając, że jej kadencja trwa do grudnia 2024 r., a sześciu sędziów – oraz od 2024 r. Sejm i rząd – uważało, że upłynęła ona w grudniu 2022 r.; według en.wikipedia zrezygnowała 29 listopada 2024 r. (zob. rozdział o latach 2023–2025).2,25,27
Te same reguły art. 10 dotyczą Wiceprezesa. Mariusz Muszyński pełnił tę funkcję od 5 lipca 2017 r. do 5 lipca 2023 r., czyli sześć lat; potem stanowisko pozostawało nieobsadzone do 21 lutego 2025 r., gdy Wiceprezesem został Bartłomiej Sochański.2,5 Muszyński był zarazem jednym z sześciu sędziów kwestionujących trwanie kadencji Prezes; akt formalnie kończący jego funkcję nie został odnaleziony.24,2
Kto twierdzi co
| Twierdzenie | Kto | Powołana podstawa prawna | Stanowisko przeciwne | Kto | Powołana podstawa | Co orzekły sądy / Komisja Wenecka | Status |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kadencja Prezesa TK trwa sześć lat, więc kadencja Julii Przyłębskiej upłynęła w grudniu 2022 r. | Sędziowie Sych, Stelina, Muszyński, Zielonacki, Jędrzejewski, Święczkowski; prof. Stanisław Biernat, większość sędziów TK w stanie spoczynku, eksperci Fundacji Batorego | Sześcioletnia kadencja z art. 10 ust. 2 ustawy o organizacji TK | Funkcja trwa do końca kadencji sędziowskiej Przyłębskiej (9 grudnia 2024 r.) | Julia Przyłębska; premier Mateusz Morawiecki; rzecznik rządu (według tytułu depeszy PAP) | W źródłach nie wskazano konkretnego przepisu | W źródłach brak orzeczenia sądu o długości tej kadencji; odrębnie TSUE (C-448/23) uznał, że przy przedstawieniu kandydatki na Prezesa w grudniu 2016 r. naruszono podstawowe reguły | Zgromadzenie Ogólne 1 marca 2023 r. uchwaliło brak podstaw do wyboru kandydatów; Przyłębska wykonywała czynności Prezesa do rezygnacji 29 listopada 2024 r.24,25,26,23,20,2 |
| Składy TK z udziałem osób wybranych na miejsca uznane w K 34/15 za obsadzone nie spełniają wymogów Konwencji | skarżący w sprawach Xero Flor i M.L.; sędzia Piotr Tuleja (zdanie odrębne w sprawie Xero Flor przed TK, 2017) | art. 6 ust. 1 i art. 8 EKPC; art. 194 ust. 1 Konstytucji | Art. 6 ust. 1 EKPC nie obejmuje TK pojęciem „sąd”, a ETPC nie może oceniać wyboru sędziów TK | Prokurator Generalny (wnioskodawca w sprawie K 6/21) | art. 173 w zw. z art. 10 ust. 2, art. 175 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 194 ust. 1 Konstytucji | ETPC: skład z Muszyńskim nie był sądem ustanowionym ustawą (Xero Flor, 2021), a wyrok z udziałem także Piskorskiego i Wyrembaka nie spełniał wymogów państwa prawa (M.L., 2023); TK (K 6/21): art. 6 ust. 1 EKPC w tym zakresie niezgodny z Konstytucją; NSA (III OSK 2528/21): TK „zainfekowany bezprawnością”; TSUE (C-448/23): TK nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą | Wyrok Xero Flor jest ostateczny od 7 sierpnia 2021 r., a jego wykonanie nadzoruje Komitet Ministrów RE; TK nie uznaje uprawnienia ETPC; spór między ETPC a TK trwa19,28,15,29,22,20,30 |
| Wyroki P 7/20 i K 3/21 naruszają prawo UE | Komisja Europejska (skarga w sprawie C-448/23) | Art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE; zasady pierwszeństwa, autonomii i jednolitego stosowania prawa UE | Wskazane przepisy traktatów, w opisanym rozumieniu, są niezgodne z Konstytucją; TSUE nie ma jurysdykcji nad TK | Prezes Rady Ministrów (wniosek w sprawie K 3/21); TK (oświadczenie po wyroku TSUE, według Komisji Europejskiej) | Art. 2, 7, 8 i 90 ust. 1 Konstytucji oraz inne przepisy wskazane w sentencjach | TK (P 7/20, K 3/21): przepisy w opisanym rozumieniu niezgodne z Konstytucją; TSUE (18 grudnia 2025 r.): Polska uchybiła zobowiązaniom, a TK nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą | TK nie uznaje jurysdykcji TSUE w tej sprawie20,31,32,33 |
Pełny skład w 2023 r. i wyrok Kp 1/23
Do orzekania w pełnym składzie ustawa wymaga udziału co najmniej 11 z 15 sędziów (art. 37 ust. 2).23 W 2023 r. media, m.in. OKO.press, Wprost i GazetaPrawna, informowały o wielokrotnym przekładaniu rozprawy w pełnym składzie, zmianach składu i „naradach w niepełnym składzie”.34,35,36
Prezydent skierował do TK w trybie kontroli prewencyjnej, czyli przed podpisaniem, ustawę z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw (sprawa Kp 1/23).37 Wyrok zapadł 11 grudnia 2023 r. w składzie 11 sędziów pod przewodnictwem Przyłębskiej, w tym Piskorskiego i Wyrembaka; zdanie odrębne złożył Piotr Pszczółkowski.37
TK orzekł, że wskazane przepisy ustawy są niezgodne m.in. z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 178, art. 180 ust. 1 oraz art. 183 ust. 1 i art. 184 Konstytucji i są nierozerwalnie związane z całą ustawą; w pozostałym zakresie umorzył postępowanie.37
W składzie Kp 1/23 zasiedli dwaj z sześciu sędziów kwestionujących kadencję Prezes, Jędrzejewski i Święczkowski; pozostali czterej (Sych, Stelina, Muszyński, Zielonacki) nie orzekali w tej sprawie.37,25
Kluczowe orzeczenia 2020–2022
- U 2/20 (20 kwietnia 2020 r.): TK orzekł, że uchwała połączonych izb Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. jest niezgodna z Konstytucją; zdanie odrębne złożył Leon Kieres.1
- K 1/20 (22 października 2020 r.): skład 13 sędziów pod przewodnictwem Przyłębskiej, w tym Pawłowicz, Muszyński, Wyrembak i Piskorski, orzekł stosunkiem głosów 11:2, że art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu rodziny (przepis dotyczący przerywania ciąży) jest niezgodny z Konstytucją; wyrok opublikowano w Dz.U. i wywołał skutek 27 stycznia 2021 r.15
- Reakcja na K 1/20: ETPC w wyroku M.L. przeciwko Polsce (14 grudnia 2023 r.) uznał, że wyrok wydany w składzie z Muszyńskim, Piskorskim i Wyrembakiem nie spełniał wymogów państwa prawa, więc ingerencja w prawa skarżącej nie była „przewidziana przez ustawę” i naruszała art. 8 EKPC.15
- P 7/20 (14 lipca 2021 r.): na pytanie prawne Sądu Najwyższego pięcioosobowy skład (Piotrowicz – przewodniczący, Sochański – sprawozdawca, Jędrzejewski, Piskorski, Stelina) orzekł większością głosów, że art. 4 ust. 3 zd. 2 TUE w zw. z art. 279 TFUE jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim – według sentencji TK – TSUE „ultra vires” nakłada środki tymczasowe dotyczące ustroju polskich sądów.31
- K 3/21 (7 października 2021 r.): na wniosek Prezesa Rady Ministrów dwunastoosobowy skład pod przewodnictwem Przyłębskiej (sprawozdawca Sochański) uznał niektóre przepisy TUE, w opisanym rozumieniu, za niezgodne z Konstytucją, m.in. w zakresie kontroli powołań sędziowskich i uchwał KRS; zdania odrębne złożyli Pszczółkowski i Wyrembak.32
- K 6/21 (24 listopada 2021 r.): na wniosek Prokuratora Generalnego pięcioosobowy skład (Przyłębska – przewodnicząca, Sych – sprawozdawca, Jędrzejewski, Sochański, Warciński) jednogłośnie uznał art. 6 ust. 1 zd. 1 EKPC za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim obejmuje TK pojęciem „sąd” i pozwala ETPC oceniać wybór sędziów TK.29
Reakcje sądów europejskich w skrócie
ETPC w wyroku Xero Flor w Polsce sp. z o.o. przeciwko Polsce (nr 4907/18) z 7 maja 2021 r., ostatecznym 7 sierpnia 2021 r., uznał, że udział Muszyńskiego sprawił, iż skład TK nie był „sądem ustanowionym ustawą” (art. 6 EKPC).19,1 Pół roku później TK wydał wyrok K 6/21, a w sprawie M.L. ETPC uznał, że wyrok K 1/20 wydany z udziałem także Piskorskiego i Wyrembaka nie spełniał wymogów państwa prawa.29,15
Komisja Europejska zdecydowała 15 lutego 2023 r. o skierowaniu do TSUE skargi przeciwko Polsce w związku z orzecznictwem TK, jak informował Reuters.38 TSUE w wyroku z 18 grudnia 2025 r. (C-448/23) uznał, że wyroki P 7/20 i K 3/21 naruszyły prawo UE, a TK nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą z powodu wyboru trzech sędziów w grudniu 2015 r. i powołania Prezesa w grudniu 2016 r.20,39 TK odpowiedział, że TSUE nie ma nad nim jurysdykcji; szczegóły opisuje rozdział o TK i Europie.33
20 grudnia 2017 r. Komisja Europejska złożyła uzasadniony wniosek z art. 7 ust. 1 TUE, zarzucając brak niezależnej i prawowitej kontroli konstytucyjności.40 Według notatek Sekretariatu Komitet Ministrów RE, nadzorujący wykonanie wyroku Xero Flor, wezwał w grudniu 2023 r. m.in. do dopuszczenia sędziów wybranych w październiku 2015 r. i wyłączenia osób wybranych nieprawidłowo.30
Przypisy
- [encyklopedia] pl.wikipedia, „Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce”. pl.wikipedia.org (dostęp 31.10.2026) ↩
- [encyklopedia] en.wikipedia – Constitutional Tribunal (Poland). en.wikipedia.org (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press – przymusowy urlop wiceprezesa TK Stanisława Biernata (2017). oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ekspert / organizacja] HFPC PDF. hfhr.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] ELI – wykaz aktów w Monitorze Polskim z 2017 r. z „Trybunału Konstytucyjnego” w tytule (m.in. M.P. 2017 poz. 224, 610, 684, 767, 873) — Wyszukiwarka ELI Sejmu, publisher=MP, year=2017. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] Wyrok TK z 9.03.2016, K 47/15, ogłoszony w Dz.U. 2018 poz. 1077 (5.06.2018) — Dz.U. 2018 poz. 1077. eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] Wyrok TK z 11.08.2016, K 39/16, ogłoszony w Dz.U. 2018 poz. 1078 (5.06.2018) — Dz.U. 2018 poz. 1078. eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 36. posiedzeniu (24.02.2017) – wybór Grzegorza Jędrejka na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/36. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 43. posiedzeniu (8.06.2017) – wybór Andrzeja Zielonackiego na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/43 (głosowanie nr 69). api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 47. posiedzeniu (15.09.2017) – wybór Justyna Piskorskiego na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/47 (głosowanie nr 3). api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Demagog, „Ilu sędziów TK poprzednich kadencji ma doświadczenie polityczne?”. demagog.org.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Forsal, 24.02.2017 – wybór Grzegorza Jędrejka na sędziego TK. forsal.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, 8.06.2017 – Andrzej Zielonacki nowym sędzią TK. www.rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] GazetaPrawna, nagłówek „Justyn Piskorski kandydat PiS na sędziego TK” (2017) — nagłówek prasowy; adres URL nieustalony. (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ETPC] M.L. p. Polsce, nr 40119/21, §§ 15–16, 21, 39, 169. hudoc.echr.coe.int (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 57. posiedzeniu (26.01.2018) – wybór Jarosława Wyrembaka na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/57 (głosowanie nr 93). api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „Pawłowicz i Piotrowicz nowymi sędziami TK”, 21.11.2019. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „Bogdan Święczkowski został sędzią TK”, 8.02.2022. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ETPC] HUDOC, nagłówek wyroku. hudoc.echr.coe.int (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TSUE / prawo UE] TSUE, komunikat prasowy cp250157pl, 18.12.2025. curia.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, 24.08.2018 – WSA w Warszawie (V SA/Wa 459/18) o Mariuszu Muszyńskim. www.rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, 7 XII 2022. rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] Ustawa z 30.11.2016 (Dz.U. 2016 poz. 2072), tekst ELI/api.sejm.gov.pl. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, „Szóstka sędziów TK nie uznaje Julii Przyłębskiej za prezesa…”, 4.01.2023. rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] TVN24, 1.03.2023. tvn24.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] PAP (tytuł). pap.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] M.P. 2024 poz. 198, eli.gov.pl (PDF). eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ekspert / organizacja] HFPC. hfhr.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), K 6/21. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [Rada Europy] rm.coe.int/0900001680b16bc8 „Ministers’ Deputies”. rm.coe.int (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), P 7/20. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), K 3/21. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [instytucja UE] KE, 2026 Rule of Law Report, rozdział PL, SWD(2026) 921 final, s. 9, przyp. 48 (Council doc. ST 11674/26 ADD 22). data.consilium.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „TK: rozprawa odwołana”. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Wprost, „Narada w TK w niepełnym składzie. Trwa pat w Trybunale”. wprost.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] GazetaPrawna, „Problem z pełnym składem TK?…”. gazetaprawna.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK, strona angielska, Kp 1/23. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Malay Mail/Reuters, 15.02.2023. malaymail.com (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TSUE / prawo UE] TSUE, komunikat prasowy 157/25, C-448/23. curia.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [instytucja UE] Parlament Europejski, OEIL: streszczenie procedury 2017/0360(NLE) (wniosek KE z 20.12.2017, art. 7 ust. 1 TUE). oeil.europarl.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
Spis treści — Ekspert
- Zakres i stan źródeł
- Podstawa prawna: ustawa z 30 listopada 2016 r.
- Obsada 2017–2022: wybory, głosowania, publikacja
- Bilans miejsc 2018–2023
- Kierownictwo i praktyka orzecznicza w latach 2017–2018
- Spór o kadencję Prezesa TK (grudzień 2022 – 2023)
- Wiceprezesura Mariusza Muszyńskiego
- Rok 2023: pełny skład i wyrok Kp 1/23
- Orzeczenia 2019–2023: składy, sentencje, publikacja
- Ustalenia innych sądów o składzie TK (w skrócie)
- Kwestie sporne
- Luki dowodowe
Poziom szczegółowości: Ekspert24 min czytania
Zakres i stan źródeł
Ten poziom omawia obsadę i kierownictwo TK od 2017 r. do końca 2023 r. oraz orzeczenia, które w tym czasie wywołały reakcje innych sądów krajowych i europejskich.1,2 Notatki badawcze odnotowują, że w czasie badania niedostępne były m.in. ISAP, monitorpolski.gov.pl i polskie podstrony trybunal.gov.pl, a dostępne były angielskie strony TK i konwersje HUDOC; dlatego część numerów M.P. i dat uchwał Sejmu z lat 2018–2022 pozostaje niezweryfikowana.1,2
Dane o głosowaniach z lat 2017–2018 pochodzą z API Sejmu, a początki kadencji z lat 2018–2022 z en.wikipedia (źródło wtórne).3,4 Tekst rozróżnia wybór przez Sejm, ślubowanie, początek kadencji i zasiadanie w składach, a funkcję Prezesa lub Wiceprezesa (powoływanych przez Prezydenta) oddziela od mandatu sędziego.5
Podstawa prawna: ustawa z 30 listopada 2016 r.
- Art. 10 ust. 1 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK (Dz.U. 2016 poz. 2072): Prezydent powołuje Prezesa TK spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK.5
- Art. 10 ust. 2–4: „Kadencja Prezesa Trybunału trwa sześć lat”; wygasa wcześniej z końcem kadencji sędziego, z wygaśnięciem mandatu albo wskutek rezygnacji; ponowne powołanie jest niedopuszczalne.5,6
- Art. 10 ust. 5: ust. 1–4 stosuje się odpowiednio do Wiceprezesa; według tekstu jednolitego (Dz.U. 2019 poz. 2393) przepis stanowi też, że kadencja Wiceprezesa wygasa z chwilą powołania go na Prezesa.5,6
- Art. 11 ust. 1–4: Zgromadzenie przedstawia kandydatów w terminie miesiąca od powstania wakatu, a do czasu powołania Prezesa pracami TK kieruje sędzia o najdłuższym stażu.5
- Art. 8 ust. 1: uchwały Zgromadzenia zapadają bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej dwóch trzecich ogólnej liczby sędziów, czyli 10 z 15.5,6
- Art. 37 ust. 2: pełny skład wymaga udziału co najmniej 11 sędziów.5
Obsada 2017–2022: wybory, głosowania, publikacja
2017 r.
- Grzegorz Jędrejek. 24 lutego 2017 r. (36. posiedzenie) Sejm uzupełnił porządek obrad o wybór sędziego TK (druki nr 1310 i 1312) stosunkiem 232:194, a o 11:50 wybrał Jędrejka: 234 za, 154 przeciw, 26 wstrzymujących się, 46 niegłosujących.7 Uchwałę ogłoszono w M.P. 2017 poz. 224; kandydata zgłosiło PiS, a ślubowanie odbyło się 27 lutego 2017 r.8,9,10 Jędrejek zmarł 19 stycznia 2020 r., w czasie kadencji.4
- Miejsce po Andrzeju Wróblu. Wróbel zgłosił rezygnację w połowie grudnia 2016 r.; KRS 11 stycznia 2017 r. zgodziła się na jego powrót do Sądu Najwyższego, a Prezydent powołał go do SN 24 stycznia 2017 r.9 Zgromadzenie Ogólne TK stwierdziło wygaśnięcie jego mandatu na początku lutego 2017 r.; dokładna data uchwały nie została ustalona.9
- Andrzej Zielonacki. 8 czerwca 2017 r. o 23:51 (43. posiedzenie, głosowanie nr 69) Sejm wybrał go stosunkiem 227 za, 175 przeciw, 4 wstrzymujących się i 54 niegłosujących (wymagana większość: 204).11 Uchwałę ogłoszono w M.P. 2017 poz. 610; kandydata zgłosiło PiS, a Zielonacki objął miejsce Biernata; data ślubowania nie została ustalona.8,12
- Justyn Piskorski. 15 września 2017 r. o 9:45 (47. posiedzenie, głosowanie nr 3) Sejm wybrał go stosunkiem 248 za, 3 przeciw, 18 wstrzymujących się i 191 niegłosujących; opozycja nie brała udziału w głosowaniu.13 Uchwałę ogłoszono w M.P. 2017 poz. 873; podmiot zgłaszający i data ślubowania nie zostały ustalone, a prasa przedstawiała go jako kandydata PiS.8,14,15 Objął miejsce Lecha Morawskiego, zmarłego 12 lipca 2017 r.16
2018–2019 r.
- Jarosław Wyrembak. 26 stycznia 2018 r. o 11:51 (57. posiedzenie, głosowanie nr 93) Sejm wybrał go stosunkiem 228 za, 25 przeciw, 2 wstrzymujących się i 205 niegłosujących.3 Uchwałę ogłoszono w M.P. 2018 poz. 134; kadencja rozpoczęła się 30 stycznia 2018 r., a podmiot zgłaszający nie został ustalony.14,4 Objął miejsce Henryka Ciocha, zmarłego 20 grudnia 2017 r.; według druku sejmowego nr 19 (kandydatura do Trybunału Stanu), cytowanego przez Demagog, był członkiem PiS od 2010 r.16,17
- Wojciech Sych. Według en.wikipedia otrzymał 228 głosów, a jego kadencja rozpoczęła się 8 kwietnia 2019 r.; dzień wyboru, podmiot zgłaszający i poprzednik nie zostały potwierdzone.4
- Krystyna Pawłowicz, Stanisław Piotrowicz, Jakub Stelina. Sejm wybrał ich w czwartek 21 listopada 2019 r. po godz. 23:00; Piotrowicz otrzymał 230, Stelina 233, a Pawłowicz około 230 głosów; kadencje rozpoczęły się 5 grudnia 2019 r.18,4 Objęli trzy miejsca po Marku Zubiku, Piotrze Tulei i Stanisławie Rymarze, ale indywidualne przypisanie miejsc nie zostało ustalone.4
- Przeszłość polityczna i zarzuty. Według Demagogu, który powołuje się na PKW, Pawłowicz była posłanką z listy PiS w latach 2011–2015 i należała do prezydium klubu PiS, ale nie była członkinią partii; Piotrowicz był senatorem z listy PiS w latach 2005–2007 i posłem z listy PiS (2011, 2015), również bez członkostwa w partii.17 Stelinę zgłosili posłowie PiS; był profesorem i byłym dziekanem Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego.18 Prof. Marek Chmaj, prof. Marcin Matczak i opozycja zarzucali, że Pawłowicz i Piotrowicz (oboje w wieku 67 lat) przekroczyli 65 lat; PiS odrzuciło te opinie jako polityczne, a opozycja wskazywała też na przeszłość Piotrowicza jako prokuratora w PRL i działacza PZPR.18
2020–2022 r.
- Rafał Wojciechowski. Według en.wikipedia otrzymał 239 głosów, a jego kadencja rozpoczęła się 7 stycznia 2020 r.; dzień wyboru (prawdopodobnie grudzień 2019 r.) i podmiot zgłaszający nie zostały potwierdzone. niezweryfikowane4
- Bartłomiej Sochański. Sejm wybrał go 6 kwietnia 2020 r. (234 głosy) na zgłoszenie klubu PiS; kadencja rozpoczęła się 9 kwietnia 2020 r.17,4 Według Demagogu był członkiem PiS i kandydatem tej partii na prezydenta Szczecina w 2018 r. (w drugiej turze uzyskał ok. 22% głosów).17
- Bogdan Święczkowski. Komisja Sprawiedliwości zaopiniowała go 7 lutego 2022 r. stosunkiem 15:14, a Sejm wybrał go 8 lutego 2022 r.: 233 za, 219 przeciw, 2 wstrzymujących się, 6 niegłosujących, przy większości bezwzględnej 228.19,20 Za głosowało pięciu posłów Konfederacji (Bosak, Braun, Tuduj, Urbaniak, Winnicki), Kukiz'15 był przeciw; kadencja rozpoczęła się 16 lutego 2022 r.19,4 W chwili wyboru był Prokuratorem Krajowym (od 2016 r.), wcześniej szefem ABW (2006–2007); objął miejsce Leona Kieresa, którego kadencja upłynęła 23 lipca 2021 r.19
- Formalne zgłoszenia. Dla Wyrembaka, Sycha, Wojciechowskiego i Święczkowskiego źródła nie potwierdzają, czy kandydata zgłosiło Prezydium Sejmu, czy grupa co najmniej 50 posłów; Demagog potwierdza zgłoszenie przez klub PiS tylko dla Sochańskiego.17
Bilans miejsc 2018–2023
Skład na 1 listopada 2023 r. wynika z połączenia składu Kp 1/23 (11 osób) i listy sześciu sygnatariuszy pisma o zwołanie Zgromadzenia Ogólnego (cztery dodatkowe osoby): Przyłębska, Pszczółkowski, Muszyński, Piskorski, Wyrembak, Jędrzejewski, Warciński, Zielonacki, Sych, Pawłowicz, Piotrowicz, Stelina, Wojciechowski, Sochański i Święczkowski.1,22
Kierownictwo i praktyka orzecznicza w latach 2017–2018
- Urlop wiceprezesa Biernata. Przyłębska skierowała Stanisława Biernata na przymusowy urlop (9 stycznia – 31 marca i 1 kwietnia – 26 czerwca 2017 r.), powołując się na Kodeks pracy; konkretny artykuł nie został ustalony, a Biernat powoływał się na przedawnienie roszczeń urlopowych.24 Według HFPC urlop wykluczył go m.in. ze składu Kp 1/17.10
- Wiceprezes Muszyński. Postanowienie Prezydenta nr 1131.10.2017 z 5 lipca 2017 r. o powołaniu Wiceprezesa TK ogłoszono w M.P. 2017 poz. 684 (10 lipca 2017 r.); nazwisko Muszyńskiego potwierdzają HFPC i prasa, bo tytuł aktu go nie zawiera.8,10 27 lipca 2017 r. Zgromadzenie Ogólne uchwaliło nowy regulamin Trybunału (M.P. 2017 poz. 767).8
- Składy 2017 r. Według HFPC w sprawie Kp 1/17 (16 marca 2017 r., M.P. 2017 poz. 265) sprawozdawcą był Muszyński, a w składzie zasiadali Cioch i Morawski.10 Wniosek Prokuratora Generalnego ze stycznia 2017 r. doprowadził do wyłączenia sędziów Zubika, Tulei i Rymara z dwóch spraw w pełnym składzie (Kp 1/17 i Kp 4/15); postanowienia wydali Cioch, Muszyński i Jędrejek.10
- K 1/17 (24 października 2017 r.). W pięcioosobowym składzie zasiadali Muszyński i Cioch, mimo wniosku RPO o ich wyłączenie; zdanie odrębne złożył Kieres.10,16 Raport HFPC jest wewnętrznie niespójny co do tego, czy Muszyński przewodniczył, czy był sprawozdawcą.10
- Sprawa spółki Xero Flor przed TK. TK umorzył postępowanie 5 lipca 2017 r. stosunkiem głosów 3:2 w pięcioosobowym składzie ze sprawozdawcą Muszyńskim; zdanie odrębne Piotra Tulei wskazywało, że wybór Muszyńskiego na obsadzone miejsce naruszał art. 194 ust. 1 Konstytucji.21,25
- Statystyka. Według HFPC TK wydał w 2017 r. 36 wyroków i 53 postanowienia; w innym miejscu raport podaje 35 wyroków.10
- Publikacja zaległych wyroków (2018). PiS złożyło projekt 22 marca 2018 r., Sejm uchwalił ustawę 12 kwietnia, Prezydent podpisał ją 2 maja, a weszła w życie 23 maja 2018 r.; 29 maja Przyłębska zarządziła publikację K 47/15, K 39/16 i K 44/16.16 5 czerwca 2018 r. ogłoszono K 47/15 (Dz.U. 2018 poz. 1077) i K 39/16 (poz. 1078); pozycja K 44/16 (prawdopodobnie poz. 1079) nie została zweryfikowana. niezweryfikowane26,27
Spór o kadencję Prezesa TK (grudzień 2022 – 2023)
- Punkt wyjścia. Prezydent powierzył Przyłębskiej obowiązki Prezesa 20 grudnia 2016 r. i powołał ją 21 grudnia 2016 r.; liczona od tej daty sześcioletnia kadencja z art. 10 ust. 2 kończyła się według jednego stanowiska 20 lub 21 grudnia 2022 r.16,5,29
- Żądanie sześciu sędziów. Sych, Stelina, Muszyński, Zielonacki, Jędrzejewski i Święczkowski, czyli ponad jedna trzecia składu, zażądali zwołania Zgromadzenia Ogólnego w celu wyłonienia kandydatów na Prezesa i przesłali kopię Prezydentowi; dokładna data i treść pierwszego pisma (koniec grudnia 2022 r. lub początek stycznia 2023 r.) nie zostały ustalone.29,22
- List Steliny. Rzeczpospolita zatytułowała artykuł cytatem z listu Steliny do Przyłębskiej: „kadencja Pani jako Prezesa już wygasła”; treści artykułu nie otwierano, a data listu nie jest pewna. niezweryfikowane30
- Stanowiska zewnętrzne. Prof. Stanisław Biernat, większość sędziów TK w stanie spoczynku i eksperci Fundacji Batorego wskazywali 20 grudnia 2022 r. jako koniec kadencji; premier Mateusz Morawiecki mówił, że funkcja trwa do końca kadencji sędziowskiej, „za niecałe dwa lata”.29
- Rzecznik rządu. Według tytułu depeszy PAP rzecznik rządu stwierdził, że prezesem TK jest Przyłębska, a sędziowie nieuczestniczący w posiedzeniu popełnią delikt dyscyplinarny; treści depeszy nie otwierano.31
- Zgromadzenie Ogólne 1 marca 2023 r. Zwołane przez Przyłębską, w obecności dwóch trzecich sędziów, bezwzględną większością głosów uchwaliło brak podstaw prawnych i faktycznych do zwołania Zgromadzenia w celu wyboru kandydatów, wskazując, że nie zostało zwołane w trybie art. 11 ust. 3; TVN24 datuje kolejne pismo sześciu sędziów na 28 lutego 2023 r.22
- Stanowisko Przyłębskiej i Prezydenta. Przyłębska utrzymywała, że jej funkcja trwa do 9 grudnia 2024 r.; Prezydent Duda nazwał Trybunał „wewnętrznie skłóconym”.22
- Wynik. Przyłębska wykonywała czynności Prezesa do rezygnacji 29 listopada 2024 r., na dziesięć dni przed końcem kadencji sędziowskiej (9 grudnia 2024 r.); od 2024 r. Sejm i rząd uważali, że jej kadencja Prezesa upłynęła w grudniu 2022 r.4
Wiceprezesura Mariusza Muszyńskiego
Muszyński pełnił funkcję Wiceprezesa od 5 lipca 2017 r. do 5 lipca 2023 r.; następnie stanowisko pozostawało nieobsadzone do 21 lutego 2025 r., gdy Wiceprezesem został Bartłomiej Sochański.4 Dokument, na podstawie którego formalnie zakończono jego funkcję (pismo lub akt), nie został odnaleziony.4
Rok 2023: pełny skład i wyrok Kp 1/23
W 2023 r. TK według nagłówków prasowych wielokrotnie przekładał rozprawę w pełnym składzie i zmieniał skład, a OKO.press, Wprost i GazetaPrawna pisały o odwołanych rozprawach i „naradach w niepełnym składzie”; treści tych artykułów nie otwierano.33,34,35
Sprawa Kp 1/23 dotyczyła wniosku Prezydenta w trybie kontroli prewencyjnej ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw; data wniosku (prawdopodobnie luty 2023 r.) nie została ustalona. niezweryfikowane1 Wyrok z 11 grudnia 2023 r. wydał skład 11 sędziów, czyli minimum pełnego składu: Przyłębska (przewodnicząca), Sochański (sprawozdawca), Jędrzejewski, Pawłowicz, Piotrowicz, Piskorski, Pszczółkowski, Święczkowski, Warciński, Wojciechowski, Wyrembak; zdanie odrębne złożył Pszczółkowski.1
Sentencja: wskazane przepisy są niezgodne z art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17, z art. 178, z art. 180 ust. 1 oraz z art. 184 i art. 183 ust. 1 Konstytucji; są one nierozerwalnie związane z całą ustawą, a w pozostałym zakresie postępowanie umorzono.1 Publikację wskazuje M.P. 2023 poz. 1468; adres pochodzi z wyników wyszukiwania, a dokumentu nie otwierano. niezweryfikowane36
Orzeczenia 2019–2023: składy, sentencje, publikacja
- K 12/18 (25 marca 2019 r.). TK uznał wybór 15 sędziów-członków KRS przez Sejm za zgodny z Konstytucją; pl.wikipedia odnotowuje krytykę udziału Piskorskiego w składzie, nie wskazując jej autorów.16
- U 1/17 (12 marca 2020 r.). Wniosek Prokuratora Generalnego Zbigniewa Ziobry z 11 stycznia 2017 r. dotyczył uchwał Sejmu z 2010 r. o wyborze Rymara, Tulei i Zubika; TK umorzył postępowanie, a zdania odrębne złożyli Kieres, Pszczółkowski i Wyrembak.16
- U 2/20 (20 kwietnia 2020 r.). TK orzekł niezgodność z Konstytucją uchwały połączonych izb SN z 23 stycznia 2020 r.; zdanie odrębne złożył Kieres.16 Skład, sygnatura uchwały SN (BSA I-4110-1/20) i miejsce publikacji wyroku TK nie zostały zweryfikowane. niezweryfikowane16 Według notatek badawczych uchwała SN dotyczyła składów z udziałem sędziów powołanych na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. i nie dotyczyła bezpośrednio TK; tekstu uchwały nie pobrano. niezweryfikowane Notatki badawcze wymieniają też postanowienie Kpt 1/20 z 21 kwietnia 2020 r. w sporze kompetencyjnym (Sejm i Prezydent – SN), ale bez pobranego źródła. niezweryfikowane
- K 1/20 (22 października 2020 r.). Skład 13 sędziów pod przewodnictwem Przyłębskiej, w tym Pawłowicz, Muszyński, Wyrembak i Piskorski, orzekł stosunkiem 11:2 o niezgodności art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o planowaniu rodziny z Konstytucją; wyrok opublikowano w Dz.U. i stał się skuteczny 27 stycznia 2021 r. (ETPC, M.L., §§ 15–16, 21, 39, 169).2 Nazwiska dwojga sędziów zgłaszających zdania odrębne nie zostały potwierdzone; w literaturze wskazuje się Leona Kieresa i Piotra Pszczółkowskiego. niezweryfikowane2
- P 7/20 (14 lipca 2021 r.; rozprawy 28 kwietnia i 14 lipca 2021 r.). Pytanie prawne Sądu Najwyższego (izba nie została potwierdzona w źródle) rozpoznał skład: Piotrowicz (przewodniczący), Sochański (sprawozdawca), Jędrzejewski, Piskorski, Stelina.37 Sentencja: art. 4 ust. 3 zd. 2 TUE w zw. z art. 279 TFUE jest niezgodny z art. 2, art. 7, art. 8 ust. 1 i art. 90 ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim – według sentencji TK – TSUE „ultra vires” nakłada środki tymczasowe dotyczące ustroju i funkcjonowania polskich sądów; zasady pierwszeństwa i bezpośredniego stosowania (art. 91 ust. 1–3) nie mają w tym zakresie zastosowania; orzeczenie zapadło większością głosów.37
- K 3/21 (7 października 2021 r.). Wniosek Prezesa Rady Ministrów; skład 12 sędziów: Przyłębska (przewodnicząca), Sochański (sprawozdawca), Jędrzejewski, Muszyński, Pawłowicz, Piotrowicz, Piskorski, Pszczółkowski, Warciński, Wojciechowski, Wyrembak, Zielonacki; zdania odrębne: Pszczółkowski i Wyrembak.38 Sentencja: (1) art. 1 akapit pierwszy i drugi w zw. z art. 4 ust. 3 TUE niezgodne z art. 2, 8 i 90 ust. 1 Konstytucji w opisanym zakresie; (2) art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE niezgodny z art. 2, 7, 8 ust. 1, 90 ust. 1, 178 ust. 1 i 190 ust. 1 w zakresie pomijania Konstytucji lub stosowania przepisów uchylonych albo uznanych za niekonstytucyjne; (3) art. 19 ust. 1 akapit drugi w zw. z art. 2 TUE niezgodny z art. 2, 8 ust. 1, 90 ust. 1, 179, 144 ust. 3 pkt 17 i 186 ust. 1 w zakresie kontroli powołań sędziowskich i uchwał KRS; (4) umorzenie w pozostałym zakresie.38
- K 6/21 (24 listopada 2021 r.). Wniosek Prokuratora Generalnego; skład 5 sędziów: Przyłębska (przewodnicząca), Jędrzejewski, Sochański, Sych (sprawozdawca), Warciński; orzeczenie jednogłośne.39 Sentencja: (1) art. 6 ust. 1 zd. 1 EKPC w zakresie, w jakim pojęciem „sąd” obejmuje TK, jest niezgodny z art. 173 w zw. z art. 10 ust. 2, art. 175 ust. 1 i art. 8 ust. 1 Konstytucji; (2) w zakresie uprawnienia ETPC do oceny legalności wyboru sędziów TK — niezgodny z art. 194 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1; (3) umorzenie w pozostałym zakresie.39
- K 7/21. Według tytułu strony TK sprawa dotyczyła dokonywania przez sądy krajowe lub międzynarodowe, na podstawie art. 6 ust. 1 zd. 1 EKPC, oceny zgodności z Konstytucją i EKPC ustaw o ustroju sądownictwa, właściwości sądów i KRS; data (10 marca 2022 r.), skład, sentencja i publikacja nie zostały zweryfikowane. niezweryfikowane40
- Publikacja. Strony TK w języku angielskim nie podają numerów Dz.U. dla K 1/20, P 7/20, K 3/21 i K 6/21.37,38,39
Ustalenia innych sądów o składzie TK (w skrócie)
- Xero Flor przeciwko Polsce (nr 4907/18). Wyrok I Sekcji ETPC z 7 maja 2021 r. (narada 30 marca 2021 r.) stał się ostateczny 7 sierpnia 2021 r.21 W części opisującej stan faktyczny ETPC przywołał K 34/15 (§§ 23–26, 28), K 35/15 (§§ 30–35), odmowę przyjęcia ślubowania od sędziów wybranych 8 października 2015 r. (§§ 9, 29) i stanowisko TK, że Prezydent ma obowiązek przyjąć ślubowanie (§ 27).21 Konkluzja, że skład z Muszyńskim nie był „sądem ustanowionym ustawą”, jest potwierdzona, ale numery akapitów (w literaturze §§ 289–291) i kwota zadośćuczynienia nie zostały zweryfikowane. niezweryfikowane21,16,4
- M.L. przeciwko Polsce (nr 40119/21). Wyrok I Sekcji z 14 grudnia 2023 r. (narada 21 listopada 2023 r.): § 169 opisuje skład K 1/20; §§ 170–172 odwołują się do Xero Flor i stwierdzają, że już sam udział Muszyńskiego może podważać moc prawną wyroku; § 173 obejmuje Piskorskiego i Wyrembaka.2 Według § 174 wyrok K 1/20 nie spełniał wymogów państwa prawa (bez badania zarzutów wobec Przyłębskiej i Pawłowicz); według § 175 ingerencja nie była „przewidziana przez ustawę”, a § 176 stwierdza naruszenie art. 8 EKPC.2 Skarżąca żądała 1220 euro z tytułu szkody majątkowej i 50 000 euro z tytułu niemajątkowej (§ 178); wynik głosowania i zasądzone kwoty nie zostały zweryfikowane, a zdania odrębne istnieją. niezweryfikowane2,41
- NSA, III OSK 2528/21. Trzyosobowy skład oddalił skargę kasacyjną Kancelarii Sejmu i odmówił zawieszenia postępowania do czasu rozpoznania K 21/19, uznając, że TK jest „zainfekowany bezprawnością” przez udział Muszyńskiego, Piskorskiego i Wyrembaka i powołując się na Xero Flor; rok 2022 w dacie 16 listopada 2022 r. notatki wywodzą z daty publikacji artykułu.42
- TSUE, C-448/23 Komisja przeciwko Polsce. Komisja zdecydowała o skardze 15 lutego 2023 r. (Reuters), rzecznik generalny uznał ją za zasadną w opinii z 11 marca 2025 r., a wyrok ogłoszono 18 grudnia 2025 r.; data wniesienia skargi nie została ustalona.43,44,23 TSUE orzekł, że K 3/21 naruszył zasadę skutecznej ochrony sądowej, a P 7/20 odmówił uznania wiążącego charakteru środków tymczasowych, i że z powodu powołania trzech sędziów w grudniu 2015 r. i Prezesa w grudniu 2016 r. TK nie jest „niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym uprzednio na mocy ustawy”.23,45 TK odpowiedział, że TSUE nie ma nad nim jurysdykcji, a wyrok nie wpływa na jego funkcjonowanie.46
Kwestie sporne
- Długość kadencji Prezesa. Sześciu sędziów TK, prof. Biernat, większość sędziów w stanie spoczynku i eksperci Fundacji Batorego opierali się na sześcioletniej kadencji z art. 10 ust. 2; Przyłębska, premier Morawiecki i rzecznik rządu uważali, że funkcja trwa do końca kadencji sędziowskiej, a w źródłach nie odnaleziono przepisu, na który się powoływali.29,22,31 W źródłach brak orzeczenia sądu o długości tej kadencji.
- Status trzech miejsc objętych K 34/15 – spór prawny. ETPC uznał, że składy z udziałem tych osób nie były sądem ustanowionym ustawą lub nie spełniały wymogów państwa prawa (Xero Flor, M.L.); NSA (III OSK 2528/21) uznał TK za „zainfekowany bezprawnością”, a TSUE (C-448/23) orzekł, że TK nie jest niezawisłym i bezstronnym sądem ustanowionym ustawą; Komisja Wenecka stwierdziła w październiku 2016 r., że dla wyboru grudniowego nie było wakatów.21,2,42,23,47 TK w K 6/21 orzekł, że art. 6 ust. 1 EKPC w zakresie uprawnienia ETPC do oceny legalności wyboru sędziów TK jest niezgodny z art. 194 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 Konstytucji, a kierownictwo TK utrzymywało w 2017 r., że K 34/15 dotyczył tylko art. 137, a nie osób, i że procedura z 8 października 2015 r. „nie została sfinalizowana”.39,48
- Status trzech miejsc – stanowiska polityczne. Według Wikipedii PiS określało w 2015 r. wybór z 8 października 2015 r. jako „skok na TK”, a Jarosław Kaczyński mówił w styczniu 2017 r., że oceniając decyzje Sejmu TK przekracza swoje kompetencje.28 Według Wikipedii i Demagogu Komisja Wenecka wskazała w marcu 2016 r., że konflikt wokół TK ma źródło w działaniach Sejmu poprzedniej, VII kadencji, a zarazem wezwała do respektowania wyroków TK.28,49
- Prawo UE a Konstytucja. TK w P 7/20 i K 3/21 uznał wskazane przepisy traktatów, w opisanym rozumieniu, za niezgodne z Konstytucją, a TSUE w C-448/23 uznał, że te wyroki oznaczały uchybienie zobowiązaniom przez Polskę; TK nie uznaje jurysdykcji TSUE w tym zakresie.37,38,23,46
- Wiek przy wyborze. Prof. Chmaj, prof. Matczak i opozycja zarzucali Pawłowicz i Piotrowiczowi przekroczenie 65 lat, a PiS uznało te opinie za polityczne; w źródłach nie wskazano przepisu, na który powoływali się krytycy, a ETPC w M.L. nie badał zarzutów wobec Pawłowicz (§ 174).18,2
- Asymetria Prezes–Wiceprezes. Funkcję Wiceprezesa Muszyńskiego uznano za zakończoną po sześciu latach, a funkcji Prezes nie; źródła nie wyjaśniają, na jakiej podstawie formalnie zakończono funkcję Wiceprezesa.4
Luki dowodowe
- Uchwały Sejmu 2018–2022. Poza Wyrembakiem (M.P. 2018 poz. 134) brak numerów M.P., druków i dokładnych dat uchwał dla Sycha i Wojciechowskiego; daty ślubowań przed Prezydentem znane są tylko pośrednio z en.wikipedia.14,4
- Przypisanie miejsc. Nieustalone są poprzednicy Sycha i Wojciechowskiego, indywidualne przypisanie miejsc Zubika, Tulei i Rymara do Pawłowicz, Piotrowicza i Steliny oraz formalne potwierdzenie, czyje miejsce objął Sochański.4
- Ślubowania. Daty ślubowań Zielonackiego, Piskorskiego i Wyrembaka oraz podmioty zgłaszające Piskorskiego i Wyrembaka nie zostały ustalone w dokumentach pierwotnych; nie sprawdzono też doniesień OKO.press o okolicznościach ślubowania Pawłowicz i Piotrowicza.13,3,18
- Spór o kadencję. Brakuje pierwotnego tekstu pierwszego pisma sześciu sędziów i jego daty, daty listu Steliny, treści depeszy PAP oraz argumentacji prawnej strony Przyłębskiej.29,30,31
- Kp 1/23. Nie ustalono daty wniosku Prezydenta, terminów odroczonych rozpraw ani treści pozycji M.P. 2023 poz. 1468.1,36
- Orzeczenia. Brak pełnej sentencji i składu K 7/21, U 2/20 i Kpt 1/20, numerów Dz.U. dla K 1/20, P 7/20, K 3/21 i K 6/21 oraz potwierdzenia, kto złożył zdania odrębne w K 1/20.40,16,2
- Orzeczenia europejskie. Nie pobrano kluczowych akapitów Xero Flor ani części operatywnej M.L. (wynik głosowania, kwoty, nazwiska autorów zdań odrębnych); stan nadzoru Komitetu Ministrów Rady Europy znany jest tylko z notatek Sekretariatu z września 2024 r., które nie są decyzjami Komitetu.21,2,41,50
- WSA 2018. Nie ustalono, czy wyrok V SA/Wa 459/18 stał się prawomocny i jakie były dalsze losy sprawy.51
- Rozbieżności w notatkach. (1) Notatka o latach 2018–2023 w podsumowaniu podaje, że w składzie Kp 1/23 zasiadł tylko jeden z sześciu sygnatariuszy (Święczkowski), ale lista składu i lista sygnatariuszy wskazują dwóch (Jędrzejewski i Święczkowski); przyjęto wersję z list.1,22 (2) Ta sama notatka podaje wybór Wyrembaka jako „styczeń 2018 r.” i, za pl.wikipedia, że opozycja głosowała przeciw, a zapis API Sejmu wskazuje 26 stycznia 2018 r. oraz 25 głosów przeciw przy 205 niegłosujących; przyjęto API Sejmu.3,16 (3) OKO.press pisze o „230 posłach PiS” głosujących za trzema kandydatami z 21 listopada 2019 r., a en.wikipedia podaje dla Steliny 233 głosy; podano liczby dla poszczególnych osób.18,4 (4) Koniec sześcioletniej kadencji Prezesa notatki datują raz na 20, raz na 20 lub 21 grudnia 2022 r.; przyjęto 20 grudnia za Rzeczpospolitą.29 (5) Wyrok Xero Flor stał się ostateczny 7 sierpnia 2021 r. według nagłówka w HUDOC, a 8 sierpnia 2021 r. według notatek Sekretariatu Komitetu Ministrów; przyjęto datę z HUDOC.21,50 (6) Datę uchwalenia Regulaminu TK (M.P. 2017 poz. 767) jedna notatka podaje jako 27 lipca 2017 r. (za wyszukiwarką ELI), a druga – jako przypuszczenie – 3 lipca 2017 r.; przyjęto 27 lipca.8,52
Przypisy
- [TK] TK, strona angielska, Kp 1/23. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ETPC] M.L. p. Polsce, nr 40119/21, §§ 15–16, 21, 39, 169. hudoc.echr.coe.int (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 57. posiedzeniu (26.01.2018) – wybór Jarosława Wyrembaka na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/57 (głosowanie nr 93). api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [encyklopedia] en.wikipedia – Constitutional Tribunal (Poland). en.wikipedia.org (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] Ustawa z 30.11.2016 (Dz.U. 2016 poz. 2072), tekst ELI/api.sejm.gov.pl. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] API ELI, t.j.. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 36. posiedzeniu (24.02.2017) – wybór Grzegorza Jędrejka na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/36. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] ELI – wykaz aktów w Monitorze Polskim z 2017 r. z „Trybunału Konstytucyjnego” w tytule (m.in. M.P. 2017 poz. 224, 610, 684, 767, 873) — Wyszukiwarka ELI Sejmu, publisher=MP, year=2017. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Forsal, 24.02.2017 – wybór Grzegorza Jędrejka na sędziego TK. forsal.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ekspert / organizacja] HFPC PDF. hfhr.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 43. posiedzeniu (8.06.2017) – wybór Andrzeja Zielonackiego na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/43 (głosowanie nr 69). api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, 8.06.2017 – Andrzej Zielonacki nowym sędzią TK. www.rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [parlament] Sejm VIII kadencji, głosowania na 47. posiedzeniu (15.09.2017) – wybór Justyna Piskorskiego na sędziego TK — API Sejmu, sejm/term8/votings/47 (głosowanie nr 3). api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] M.P. 2024 poz. 198, eli.gov.pl (PDF). eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] GazetaPrawna, nagłówek „Justyn Piskorski kandydat PiS na sędziego TK” (2017) — nagłówek prasowy; adres URL nieustalony. (dostęp 31.10.2026) ↩
- [encyklopedia] pl.wikipedia, „Kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego w Polsce”. pl.wikipedia.org (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Demagog, „Ilu sędziów TK poprzednich kadencji ma doświadczenie polityczne?”. demagog.org.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „Pawłowicz i Piotrowicz nowymi sędziami TK”, 21.11.2019. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „Bogdan Święczkowski został sędzią TK”, 8.02.2022. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „Wyjaśniamy, o co chodzi ze ślubowaniem sędziów TK”. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ETPC] HUDOC, nagłówek wyroku. hudoc.echr.coe.int (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] TVN24, 1.03.2023. tvn24.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TSUE / prawo UE] TSUE, komunikat prasowy cp250157pl, 18.12.2025. curia.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press – przymusowy urlop wiceprezesa TK Stanisława Biernata (2017). oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [ekspert / organizacja] HFPC. hfhr.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] Wyrok TK z 9.03.2016, K 47/15, ogłoszony w Dz.U. 2018 poz. 1077 (5.06.2018) — Dz.U. 2018 poz. 1077. eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] Wyrok TK z 11.08.2016, K 39/16, ogłoszony w Dz.U. 2018 poz. 1078 (5.06.2018) — Dz.U. 2018 poz. 1078. eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [encyklopedia] pl.wikipedia „Kryzys wokół TK". pl.m.wikipedia.org (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, „Szóstka sędziów TK nie uznaje Julii Przyłębskiej za prezesa…”, 4.01.2023. rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita (tytuł artykułu). rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] PAP (tytuł). pap.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] ELI DU/2016/2074. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] OKO.press, „TK: rozprawa odwołana”. oko.press (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Wprost, „Narada w TK w niepełnym składzie. Trwa pat w Trybunale”. wprost.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] GazetaPrawna, „Problem z pełnym składem TK?…”. gazetaprawna.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] ELI M.P. 2023/1468. eli.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), P 7/20. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), K 3/21. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), K 6/21. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] TK (en), K 7/21 – tytuł strony. trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [urząd] „Wyrok w sprawie M.L. przeciwko Polsce – opinie odrębne”. arch-bip.ms.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, 7 XII 2022. rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Malay Mail/Reuters, 15.02.2023. malaymail.com (dostęp 31.10.2026) ↩
- [instytucja UE] DORIE. dorie.ec.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TSUE / prawo UE] TSUE, komunikat prasowy 157/25, C-448/23. curia.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [instytucja UE] KE, 2026 Rule of Law Report, rozdział PL, SWD(2026) 921 final, s. 9, przyp. 48 (Council doc. ST 11674/26 ADD 22). data.consilium.europa.eu (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] Opinia KW z 14 X 2016, trybunal.gov.pl (PDF). trybunal.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [TK] Przemówienie otwierające uroczyste Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK (informacja o działalności TK w 2016 r., ok. XI 2017), PDF na s.tvp.pl. s.tvp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Demagog. demagog.org.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [Rada Europy] rm.coe.int/0900001680b16bc8 „Ministers’ Deputies”. rm.coe.int (dostęp 31.10.2026) ↩
- [prasa] Rzeczpospolita, 24.08.2018 – WSA w Warszawie (V SA/Wa 459/18) o Mariuszu Muszyńskim. www.rp.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
- [akt prawny] metadane. api.sejm.gov.pl (dostęp 31.10.2026) ↩
Skąd to wiemy?
Rodzaje źródeł, na których oparto ten tekst:
- Akty prawne: Ustawa z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed TK (art. 8, 10, 11, 37) (api.sejm.gov.pl, api.sejm.gov.pl)
- Dokumenty parlamentu: Głosowania Sejmu VIII kadencji (API Sejmu) i uchwały o wyborze sędziów w Monitorze Polskim (Sejm VIII kadencji, głosowania na 36. posiedzeniu (24.02.2017) – wybór Grzegorza Jędrejka na sędziego TK, Sejm VIII kadencji, głosowania na 43. posiedzeniu (8.06.2017) – wybór Andrzeja Zielonackiego na sędziego TK, Sejm VIII kadencji, głosowania na 47. posiedzeniu (15.09.2017) – wybór Justyna Piskorskiego na sędziego TK, Sejm VIII kadencji, głosowania na 57. posiedzeniu (26.01.2018) – wybór Jarosława Wyrembaka na sędziego TK, ELI – wykaz aktów w Monitorze Polskim z 2017 r. z „Trybunału Konstytucyjnego” w tytule (m.in. M.P. 2017 poz. 224, 610, 684, 767, 873), eli.gov.pl)
- Orzeczenia sądów: Strony TK z wyrokami P 7/20, K 3/21, K 6/21 i Kp 1/23 (trybunal.gov.pl, trybunal.gov.pl, trybunal.gov.pl, trybunal.gov.pl)
- Organy międzynarodowe: ETPC: Xero Flor (2021) i M.L. (2023); TSUE: C-448/23 (2025) (hudoc.echr.coe.int, hudoc.echr.coe.int, curia.europa.eu)
- Relacje prasowe: OKO.press, Rzeczpospolita, TVN24, PAP, Demagog; źródła wtórne: Wikipedia (pl, en) (oko.press, oko.press, rp.pl, tvn24.pl, pap.pl, demagog.org.pl, pl.wikipedia.org, en.wikipedia.org)
- Analizy eksperckie i organizacje: Raport Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka o działaniach TK w 2017 r. (hfhr.pl)