Rok 2026: sześć wyborów, dwa rodzaje ślubowań i spór o dopuszczenie do orzekania

Poziom szczegółowości: Podstawy4 min czytania

Punkt wyjścia

Trybunał Konstytucyjny (TK) to sąd, który sprawdza, czy ustawy są zgodne z Konstytucją. Ma 15 miejsc. Sędziów wybiera Sejm, czyli główna izba parlamentu, na dziewięć lat.

1 stycznia 2026 r. w TK zasiadało 9 osób, a 6 miejsc było wolnych. Najważniejsze sprawy wymagają pełnego składu, czyli co najmniej 11 sędziów, więc nie dało się go zebrać.

Prezesem TK był Bogdan Święczkowski, prezydentem od sierpnia 2025 r. jest Karol Nawrocki, a rządem kieruje Donald Tusk. Europejski Trybunał Praw Człowieka (ETPC) orzekł w 2021 r., że skład TK z osobą wybraną na miejsce, które TK w 2015 r. uznał za już obsadzone, nie był sądem ustanowionym ustawą. Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł w 2025 r., że m.in. z tego powodu TK nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. TK orzekł w 2021 r., że ETPC nie może oceniać wyboru jego sędziów, i odrzuca też jurysdykcję TSUE.

Sześć wyborów 13 marca

13 marca 2026 r. Sejm wybrał sześć osób: Magdalenę Bentkowską, Marcina Dziurdę, Annę Korwin-Piotrowską, Krystiana Markiewicza, Dariusza Szostka i Macieja Taborowskiego. Zgłosiło je Prezydium Sejmu, czyli marszałek i wicemarszałkowie. Uchwały nie mówią, które wolne miejsce zajmuje która osoba.

Kancelaria Prezydenta i politycy Konfederacji twierdzili, że Sejm naruszył regulamin: nie dotrzymał terminu zgłoszeń, bez głosowania skrócił termin przed wyborem i nie przedstawił posłom jednego kandydata. Kancelaria Sejmu odpowiadała, że wszystkich przedstawiono, a termin skrócono bez sprzeciwu, jak wcześniej. Żaden sąd nie orzekał o ważności tych wyborów.

Dwa rodzaje ślubowań

Ustawa mówi, że wybrany sędzia składa ślubowanie „wobec Prezydenta”. Z chwilą ślubowania powstaje jego stosunek służbowy, czyli coś w rodzaju zatrudnienia w Trybunale. Potem prezes TK przydziela mu sprawy, czyli dopuszcza go do orzekania.

1 kwietnia 2026 r. prezydent przyjął ślubowanie tylko od dwóch osób: Szostka i Bentkowskiej. Pozostałym czworgu nie wyznaczył terminu i nie odpowiedział na ich pisma. Jego kancelaria argumentowała, że za kadencji Nawrockiego zwolniły się tylko dwa miejsca, a 11 sędziów wystarcza do pełnego składu. Sejmowi zarzucała przy wyborze czworga poważne uchybienia proceduralne. Kancelaria Sejmu odpowiadała, że cała szóstka jest w tej samej sytuacji, a prezydent nie może oceniać wyboru Sejmu. Prezydent mówił później, że nigdy nie odmówił, a sprawa zależy od TK.

9 kwietnia 2026 r. cała szóstka (Szostek i Bentkowska ponownie) ślubowała w Sejmie. Czworo nowych zwracało się w ślubowaniu do prezydenta, który nie przyjął zaproszenia. Uznają je Sejm i rząd, a nie uznają prezydent i prezes TK. Prezydent wniósł do TK spór kompetencyjny z Sejmem o te ślubowania (Kpt 1/26), dotąd nierozstrzygnięty.

Kto może orzekać

Prezes Święczkowski nie dopuścił tych czworga do orzekania. 5 maja ETPC zastosował środek tymczasowy: polskie organy mają nie utrudniać czworgu objęcia i wykonywania obowiązków. Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek mówił, że środek jest natychmiast wykonalny. Rzeczniczka TK odpowiedziała, że ETPC nie ma do tego kompetencji.

12 maja TK orzekł w sprawie K 3/26, że przepis ustawy rozumiany jako obowiązek prezydenta przyjęcia ślubowania jest niezgodny z Konstytucją. Orzekało pięciu sędziów pod przewodnictwem prezesa Święczkowskiego, w tym dwie osoby wybrane na miejsca uznane w K 34/15 za obsadzone; dwóch złożyło zdania odrębne. Rząd nie traktuje wyroku jako wiążącego. W 2015 r. w wyroku K 34/15 TK orzekł, że podobny przepis jest zgodny z Konstytucją tylko jako obowiązek niezwłocznego odebrania ślubowania.

Później Sejm wybrał jeszcze dwie osoby na miejsca sędziów, których kadencja się skończyła. Sławomir Patyra, wybrany 11 czerwca, ślubował przed prezydentem 28 lipca, po dwóch listach i apelu marszałka Sejmu. Zapowiedział, że nie będzie orzekał do czasu dopuszczenia czworga. Macieja Berka Kancelaria Prezydenta nie zaprosiła, kwestionując udokumentowanie jego stażu; ślubował w Sejmie.

W październiku Komisja Wenecka, doradczy organ Rady Europy, uznała w niewiążącej opinii, że prezydent powinien niezwłocznie przyjmować ślubowanie i nie może kontrolować wyboru. Przy jego odmowie lub zwłoce zaleciła umożliwić ślubowanie bez jego obecności.

Dlaczego to ważne

Wyroki TK dotyczą przepisów, które obowiązują każdego obywatela. Rząd od 2024 r. nie publikuje wyroków TK. Spór o to, kto jest sędzią, sprawia, że jedne organy państwa uznają daną osobę za sędziego, a inne nie – jak dwie różne listy obecności w tej samej sali.

31 października według Sejmu i rządu pięć osób, które ślubowały tylko w Sejmie, to sędziowie. Według prezydenta i prezesa TK sędziów jest 10.

Poziom szczegółowości: Dla śledzących12 min czytania

Punkt wyjścia: 1 stycznia 2026 r.

1 stycznia 2026 r. w TK zasiadało dziewięć osób, od których ślubowanie przyjął prezydent, w tym prezes Bogdan Święczkowski, wiceprezes Bartłomiej Sochański, Justyn Piskorski i Jarosław Wyrembak.¹ Piskorskiego i Wyrembaka, wybranych w 2017 i 2018 r. na miejsca, które TK w wyroku K 34/15 uznał za obsadzone w październiku 2015 r., uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. uznaje za osoby niebędące sędziami TK.^1,2,3

Sześć miejsc zwolniło się między 3 grudnia 2024 r. a 20 grudnia 2025 r.; ostatnie dwa po Krystynie Pawłowicz i Michale Warcińskim (5 i 20 grudnia 2025 r.).^4,5 Pełny skład wymaga co najmniej 11 sędziów (art. 37 ust. 2 ustawy o organizacji i trybie postępowania przed TK), więc był nieosiągalny.^6,7

Uchwała Sejmu o Trybunale (M.P. 2026 poz. 299)

13 marca (według części materiałów 12 marca) Sejm przyjął uchwałę o działaniach niezbędnych, by TK spełniał wymogi sądu ustanowionego ustawą, niezawisłego i bezstronnego (M.P. 2026 poz. 299, dziennik urzędowy): 235 posłów za, 197 przeciw.^8,2,9,1 Projekt wnieśli posłowie KO, Lewicy, PSL-TD, Centrum i Polski 2050; przeciw głosowali m.in. PiS i Konfederacja.^2,1

Według portalsamorzadowy.pl Sejm stwierdził, że TK „przestał spełniać swoją funkcję jako organ bezstronny i niezawisły”.²

Sześć wyborów 13 marca 2026 r.

Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty wyznaczył termin zgłoszeń na 11 marca; kandydatów mogą zgłaszać Prezydium Sejmu albo co najmniej 50 posłów.^10,11,6 Marszałek zaproponował skrócenie siedmiodniowego terminu z art. 30 ust. 4 Regulaminu Sejmu i wobec braku sprzeciwu („Sprzeciwu nie słyszę”) uznał je za przyjęte.¹²

Wszystkie sześć osób zgłosiło Prezydium; wyniki według OKO.press:^13,9,1

Kandydaci zgłoszeni przez PiS nie zostali wybrani: Michał Skwarzyński (KUL) uzyskał 172 głosy za i 253 przeciw, odrzucono też Artura Kotowskiego (UKSW), również zgłoszonego przez PiS.^9,10,6 Uchwały wyborcze nie wskazują, które miejsce (po którym poprzedniku) zajmuje dana osoba.⁵ Poseł PiS Marcin Warchoł określił wybór jako „zamach na TK”; marszałek Czarzasty mówił, że niezależny Trybunał jest niezależny.¹

Zarzuty proceduralne i odpowiedzi

Szef Kancelarii Prezydenta Zbigniew Bogucki (16 i 17 marca) oraz K. Bosak z Konfederacji (16 marca) twierdzili, że Sejm nie dotrzymał terminu zgłoszeń, nie zachował siedmiodniowego terminu z Regulaminu (głosowano po dwóch dniach) i nie przedstawił posłom jednego z kandydatów.¹²

Kancelaria Sejmu odpowiedziała 3 kwietnia, że wszystkich kandydatów przedstawiono i przedyskutowano, a siedmiodniowy termin pominięto bez sprzeciwu, zgodnie z praktyką poprzednich kadencji.¹⁴ Jako precedensy wskazała wybór kilku sędziów jednego dnia (2001, 2006, 2010, 2015), zgłoszenie i wybór Jakuba Steliny tego samego dnia (2019) oraz wybór Święczkowskiego w 2022 r., ok. 200 dni po końcu kadencji poprzednika, bez zastrzeżeń prezydenta.¹⁴

Ślubowanie przed prezydentem 1 kwietnia 2026 r.

18 marca marszałek Czarzasty wezwał prezydenta do „niezwłocznego podjęcia działań umożliwiających przystąpienie do sprawowania mandatu” przez sześć osób.¹⁵

31 marca Kancelaria Prezydenta zaprosiła tylko Szostka i Bentkowską; 1 kwietnia prezydent odebrał od nich ślubowanie w Pałacu Prezydenckim; pozostała czwórka pisała do prezydenta 26 marca, 1 i 7 kwietnia bez odpowiedzi.^16,17,18,19

Bogucki uzasadniał, że „za kadencji prezydenta Karola Nawrockiego powstały dwa wakaty”, a 11 sędziów wystarcza do pełnego składu.^20,16,5 O czworgu mówił, że sytuacja jest analizowana z powodu poważnych uchybień proceduralnych Sejmu, a ślubowanie w innej formie byłoby deliktem konstytucyjnym.^20,13

Kancelaria Sejmu odpowiadała, że wszystkie sześć osób wybrano skutecznie i są one „w identycznej sytuacji prawnej”; prezydent nie ma kompetencji do oceny wyboru, a argument o dwóch wakatach nie ma podstawy prawnej.^14,21 Bentkowska mówiła, że prezydent „nie może cenzurować wyboru Sejmu”.^5,16 17 kwietnia prezydent mówił w Kanale Zero, że nigdy nie odmówił przyjęcia ślubowania, a sprawa zależy od TK; osoby ślubujące w Sejmie nazwał „raptusami”.^19,22

Ślubowanie w Sejmie 9 kwietnia 2026 r.

9 kwietnia w Sali Kolumnowej Sejmu ślubowanie złożyło sześć osób: Markiewicz, Korwin-Piotrowska, Taborowski i Dziurda po raz pierwszy, Bentkowska i Szostek ponownie.^23,24,25 Zaproszony prezydent nie przybył; obecni byli marszałkowie Sejmu i Senatu oraz czterej byli prezesi TK.²³ Ślubujący po raz pierwszy zwracali się do prezydenta i ślubowali wobec Prezydenta RP.²³

Notariusz sporządził protokół z ceremonii; podpisane roty z notarialnie poświadczonymi podpisami złożono tego dnia w Kancelarii Prezydenta wraz z notarialnym poświadczeniem doręczenia.^25,19,23 10 kwietnia czworo zwróciło się do prezesa Święczkowskiego o dopuszczenie do pracy.¹⁹

Krajowa Rada Notarialna wskazała, że protokół notarialny utrwala zdarzenia, ale nie wywołuje ich skutków prawnych.²⁵ Bogucki nazwał ceremonię „groteskową farsą”, a Markiewicz mówił, że ślubowanie to obowiązek prezydenta „nie wobec nas, lecz wobec narodu”.^26,23

Prezes Święczkowski przydzielił gabinety i sprawy tylko Szostkowi i Bentkowskiej. Wobec czworga uznał, że nie może nawiązać stosunku służbowego, dopóki prezydent nie potwierdzi, że czynność w Sejmie była ślubowaniem w rozumieniu ustawy.¹⁹ 12 maja mówił w Polsat News, że prezydent co do zasady powinien odbierać ślubowania, ale mogą zajść sytuacje nadzwyczajne.²⁷

Śledztwo Prokuratury Krajowej

Prokuratura Krajowa wszczęła 21 kwietnia śledztwo, o czym poinformowała 22 kwietnia.²⁸ Dotyczy ono pomocnictwa do niedopełnienia obowiązków przez prezydenta przez nieodebranie ślubowania (art. 18 § 3 w zw. z art. 231 § 1 k.k.) oraz niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariuszy TK (art. 231 § 1 i art. 218 § 1a k.k.).²⁸ Zawiadomienie złożyli Bentkowska i Szostek. Żaden sąd nie orzekał w tej sprawie.²⁸

Wniosek prezydenta: spór kompetencyjny Kpt 1/26

Pod koniec kwietnia prezydent wniósł do TK o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego z Sejmem (Kpt 1/26).^29,30 Według „Gazety Prawnej” wnosi o stwierdzenie, że Sejm nie może organizować czynności zastępujących osobiste ślubowanie wobec prezydenta, a czynności z 9 kwietnia nie wywołały skutku prawnego; argumentuje, że kompetencji się nie domniemywa, a protokół notarialny nie nadaje skutku.²⁹

13 maja Szostek i Bentkowska odmówili orzekania w tej sprawie, uznając skład i wyznaczenie sprawozdawcy za wadliwe.³¹ 23 października pięć osób, które ślubowały w Sejmie, oświadczyło, że spór „nie istnieje” i nie może być rozstrzygnięty bez co najmniej 11 sędziów.³² Rozstrzygnięcia materiały nie odnotowują.³³

Środek tymczasowy ETPC: Dziurda i inni przeciwko Polsce

5 maja ETPC zastosował w sprawie Dziurda i inni przeciwko Polsce (skarga nr 17392/26) środek tymczasowy: Polska ma zapewnić, by właściwe organy nie utrudniały czworgu objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich.^34,35,30

Premier Tusk mówił, że państwo musi usunąć przeszkody, a minister Żurek – że środek jest natychmiast wykonalny; Bogucki – że tylko TK może ocenić spór, a do rozpoznania wniosku prezydenta wszystko jest zawieszone.³⁰ Rzeczniczka TK W. Ścibor oświadczyła, że ETPC nie ma kompetencji do orzekania o ustroju konstytucyjnym Polski, a TK nie otrzymał formalnego zawiadomienia.³⁰

Wyrok K 3/26 i postanowienie K 7/26

12 maja 2026 r. TK, na wniosek grupy posłów PiS reprezentowanej przez Marcina Warchoła, orzekł w sprawie K 3/26, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie sędziów TK, rozumiany jako nakładający na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm, jest niezgodny z Konstytucją; w pozostałym zakresie umorzył postępowanie.^36,31 Orzekali: Święczkowski (przewodniczący), Sochański (sprawozdawca), Piskorski, Wojciechowski i Wyrembak; zdania odrębne złożyli Wojciechowski, według którego TK uczynił prezydenta uczestnikiem wyboru, i Wyrembak, według którego wyrok tworzy groźny precedens.³⁶ Według Notes from Poland sprawozdawca wskazał, że ślubowanie wymaga fizycznej obecności prezydenta.²⁷

Skład jest przedmiotem sporu: zasiadali w nim Piskorski i Wyrembak, których Sejm nie uznaje za sędziów, a NSA w 2022 r. wymienił obu, uznając TK za „zainfekowany bezprawnością”.^2,37 Rząd nie traktuje wyroku jako wiążącego: minister Żurek określił sprawę słowami „polityczna ustawka z udziałem dublerów” i stwierdził, że wyroku nie ma; rzecznik rządu A. Szłapka mówił, że sędziów wybiera Sejm.²⁷

Tego samego dnia TK postanowieniem tymczasowym w sprawie K 7/26 nakazał Sejmowi wstrzymać się z wyborem sędziów-członków Krajowej Rady Sądownictwa; Komisja Europejska wskazała, że w składzie zasiadał sędzia powołany w 2017 r. na obsadzone miejsce, co rodzi problem z art. 6 EKPC.³⁴

Sławomir Patyra

Kadencja Zielonackiego kończyła się 28 czerwca. 11 czerwca Sejm wybrał dr. hab. Sławomira Patyrę (UMCS), zgłoszonego przez posłów KO, PSL-TD, Lewicy i Centrum: 235 za, 184 przeciw, 5 wstrzymujących się; Artur Kotowski (zgłoszony przez PiS) uzyskał 173 głosy za.^38,39

Na początku lipca Patyra dwukrotnie pisał do prezydenta o termin, a marszałek Czarzasty wezwał do niezwłocznych działań.^40,41 22 lipca Bogucki ogłosił ślubowanie na 28 lipca, mówiąc: „Jedyne ślubowanie, które może być skutecznie złożone, składa się wobec prezydenta”.^40,41 28 lipca Patyra ślubował w Pałacu Prezydenckim i oświadczył, że nie będzie orzekał ani uczestniczył w sprawach organizacyjnych, dopóki czworo jest wykluczonych; sytuację określił jako „fatalny eksces”.⁴²

Maciej Berek

Kadencja Piskorskiego kończyła się 18 września. 4 września Sejm wybrał na jego miejsce Macieja Berka, zgłoszonego przez posłów KO: przy 437 głosujących i większości bezwzględnej 219 otrzymał 226 głosów, a Artur Kotowski (PiS) 184.⁴³ Od grudnia 2023 r. do 14 sierpnia 2026 r. był ministrem – członkiem Rady Ministrów.^43,44

Bogucki kwestionował weryfikację dziesięcioletniej praktyki radcowskiej Berka; rzecznik prezydenta mówił, że ślubowanie zostanie przyjęte po przedłożeniu dokumentów, a Berek utrzymywał, że je przedstawił.^43,45,46

14 października Berek ślubował w Sejmie: zwrócił się do prezydenta i stwierdził, że „Złożenie ślubowania jest moim obowiązkiem”; według OKO.press obecny był notariusz, a poświadczony tekst doręczono Kancelarii Prezydenta.^47,48,49 Prezes Święczkowski nie dopuścił go do orzekania. W piśmie, które według „Rzeczpospolitej” wpłynęło do TK ok. 26 października, Bogucki stwierdził, że Berek nie nawiązał stosunku służbowego, bo „wobec Prezydenta” oznacza w fizycznej obecności prezydenta.⁵⁰

Wrzesień: zarzuty, postępowania dyscyplinarne, zawiadomienie

23 września Prokuratura Krajowa postawiła zarzuty dyrektor Kancelarii TK i komendantowi służby ochrony TK dotyczące – według prokuratury – utrudniania pracy czworga.⁵¹ Według Notes from Poland oboje nie przyznali się do zarzutów, a TK nazwał je „bezprawnymi”. Żaden sąd nie orzekł w tej sprawie.^46,51

24 września prezes Święczkowski wszczął wobec Szostka, Bentkowskiej i Patyry postępowania opisywane jako dyscyplinarne lub wyjaśniające, dotyczące odmowy orzekania i udziału w Zgromadzeniu Ogólnym.^52,46 28 września Patyra złożył zawiadomienie przeciwko Święczkowskiemu o przekroczenie uprawnień (art. 231 k.k.) przy wyznaczaniu składów.⁵³ W żadnej z tych spraw materiały nie odnotowują orzeczenia sądu.^52,53

Komisja Wenecka i Komisja Europejska

9 października Komisja Wenecka – organ doradczy Rady Europy, którego opinie nie są wiążące – przyjęła opinię CDL-AD(2026)031, opublikowaną 13 października.^54,45,55 Według TVN24 uznała rolę prezydenta przy ślubowaniu za ceremonialną, choć samo ślubowanie ma znaczenie prawne; prezydent powinien odbierać je niezwłocznie i nie może kontrolować wyboru.⁴⁵ Zaleciła, by przy odmowie lub zwłoce prezydenta umożliwić ślubowanie bez jego fizycznej obecności, z zachowaniem przepisanej formy, weryfikacji i doręczenia prezydentowi.^45,55

Rzecznik prezydenta Leśkiewicz mówił, że opinia „nie ma żadnej mocy prawnej”; minister Żurek – że prezydent nie ma prawa weta wobec sędziów wybranych przez Sejm.⁵⁵

Bilans 15 miejsc

* osoby, których uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. nie uznaje za sędziów (adnotacja, nie kategoria).²

Według Sejmu i rządu pięć osób z kolumny B to sędziowie TK.^14,30 Według prezydenta i prezesa TK sędziów jest 10, a pięć osób nie nawiązało stosunku służbowego.^29,50,19

Kto twierdzi co

Co dalej

30 października Anna Korwin-Piotrowska zarządziła miesięczną „natychmiastową przerwę w czynnościach służbowych” Święczkowskiego, której on nie uznaje; opisuje to tekst o październiku 2026 r.^60,61

Poziom szczegółowości: Ekspert34 min czytania

Zakres i stan prawny

Tekst obejmuje okres od 1 stycznia do 31 października 2026 r., stan na godz. 04:00 CET; spór o kierownictwo TK z końca października opisuje osobny artykuł.¹ Obowiązywały ustawa z 30 listopada 2016 r. o statusie sędziów TK (Dz.U. 2016 poz. 2073; t.j. Dz.U. 2018 poz. 1422) i ustawa z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed TK (Dz.U. 2016 poz. 2072; t.j. Dz.U. 2019 poz. 2393); ustawy o TK z 13 września 2024 r. nie weszły w życie po wyroku Kp 3/24.^2,3,4 Ustawy te przewidywały m.in. 14-dniowy termin na odebranie ślubowania przez prezydenta i – przy jego bezczynności – ślubowanie przed notariuszem, a pojęciem „osoby nieuprawnionej do orzekania” obejmowały trzy osoby, w tym Piskorskiego i Wyrembaka.⁵ TK w Kp 3/24 (29 lipca 2025 r.), w 11-osobowym składzie z udziałem m.in. Piskorskiego i Wyrembaka (zdania odrębne: Stelina, Sych, Zielonacki), uznał przepisy o terminie i trybie ślubowania za niezgodne z art. 7 w zw. z art. 126 ust. 2–3 Konstytucji, a przepisy posługujące się tym pojęciem – za niezgodne m.in. z art. 194 ust. 1.⁴ Jedyna zmiana ustawy o statusie z tego okresu (Dz.U. 2026 poz. 26) wchodzi w tym zakresie w życie 1 stycznia 2027 r.^6,7

Tło polityczne: prezydent Karol Nawrocki objął urząd 6 sierpnia 2025 r.; rząd Donalda Tuska (KO, PSL, Polska 2050, Lewica) działa od 13 grudnia 2023 r., ministrem sprawiedliwości i prokuratorem generalnym jest od 24 lipca 2025 r. Waldemar Żurek, a marszałkiem Sejmu Włodzimierz Czarzasty.^8,9,10,11 Do 11 czerwca 2026 r. prezydent zawetował według Notes from Poland 37 ustaw; kolejne wybory do Sejmu przypadają jesienią 2027 r.^8,12

Przepisy, na które powołują się strony:

• art. 194 ust. 1 Konstytucji – 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm na 9 lat; art. 194 ust. 2 i art. 144 ust. 3 pkt 21 – powołanie prezesa i wiceprezesa przez prezydenta; Konstytucja nie wspomina o ślubowaniu sędziów TK.¹³
• art. 4 ustawy o statusie – sędzia wybrany przez Sejm składa ślubowanie wobec Prezydenta RP (rota zaczyna się od słów „Ślubuję uroczyście, przy wykonywaniu powierzonych mi obowiązków sędziego Trybunału Konstytucyjnego…”); odmowa ślubowania jest równoznaczna ze zrzeczeniem się stanowiska.²
• art. 5 ustawy o statusie – stosunek służbowy nawiązuje się z chwilą złożenia ślubowania; prezes TK przydziela sprawy i stwarza warunki pracy.²
• art. 3 ustawy o statusie – kandydat musi spełniać wymagania stawiane sędziom SN lub NSA; dokładnego brzmienia wymogu stażu, na który powołuje się Kancelaria Prezydenta wobec Berka, materiały nie ustalają.²
• art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy o organizacji – spory kompetencyjne rozpatruje pełny skład, czyli co najmniej 11 sędziów; art. 38 ust. 1 – składy wyznacza prezes według kolejności alfabetycznej.³
• art. 30 ust. 3 pkt 1 i 5 oraz ust. 4 Regulaminu Sejmu – terminy zgłoszeń i siedmiodniowy termin przed głosowaniem, „chyba że Sejm postanowi inaczej”; art. 43 ust. 7 – obowiązki sprawozdawcy komisji.^14,15,16

1. Stan na 1 stycznia 2026 r.

Według OKO.press w TK zasiadali: Bogdan Święczkowski (prezes, kadencja do 16 lutego 2031 r.), Bartłomiej Sochański (wiceprezes, do 9 kwietnia 2029 r.), Andrzej Zielonacki (do 28 czerwca 2026 r.), Stanisław Piotrowicz (do 5 grudnia 2028 r.), Wojciech Sych (do 8 maja 2028 r.), Jakub Stelina (do 5 grudnia 2028 r.), Rafał Wojciechowski (do 7 stycznia 2029 r.), Justyn Piskorski (do 18 września 2026 r.) i Jarosław Wyrembak (do 30 stycznia 2027 r.).¹⁷ Od wszystkich dziewięciu ślubowanie przyjął prezydent.¹⁷

Piskorskiego (wybranego 15 września 2017 r.) i Wyrembaka (26 stycznia 2018 r.) uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. (M.P. 2024 poz. 198) uznaje za osoby niebędące sędziami TK; OKO.press opisuje ich jako wybranych na miejsca obsadzone przez Sejm w październiku 2015 r., co TK uznał w wyroku K 34/15.^18,19,17,20

Sześć wakatów powstało między 3 grudnia 2024 r. a 20 grudnia 2025 r.: Muszyński i Pszczółkowski (3 grudnia 2024 r.), Przyłębska (9 grudnia 2024 r.), Jędrzejewski (28 kwietnia 2025 r.), Pawłowicz (5 grudnia 2025 r.) i Warciński (20 grudnia 2025 r.).^21,22 Kancelaria Sejmu podała, że marszałek Szymon Hołownia wielokrotnie wyznaczał terminy zgłoszeń, a posłowie opozycji zgłaszali Marka Asta i Artura Kotowskiego, którzy nie uzyskali poparcia.¹⁴ Przy dziewięciu osobach pełny skład (art. 37 ust. 2 ustawy o organizacji) był nieosiągalny.^23,3

2. Uchwała Sejmu M.P. 2026 poz. 299

Pełny tytuł: uchwała „w sprawie działań niezbędnych do zapewnienia spełniania przez Trybunał Konstytucyjny wymogów sądu ustanowionego na mocy prawa, niezawisłego i bezstronnego” (M.P. 2026 poz. 299).²⁴ Za głosowało 235 posłów, przeciw 197, nikt się nie wstrzymał; wcześniej Sejm odrzucił wniosek PiS o odrzucenie projektu i wniosek mniejszości.^19,25 Przeciw głosowali posłowie PiS, Konfederacji, Konfederacji Korony Polskiej, dwaj posłowie koła Demokracja Bezpośrednia oraz M. Jakubiak i P. Matysiak.¹⁷

Według portalsamorzadowy.pl uchwała powołuje się na orzecznictwo SN, NSA, ETPC i TSUE, uznaje za konieczne ukształtowanie składu TK zgodnie ze standardem sądu ustanowionego ustawą, w tym wybór sędziów na wolne miejsca, i odwołuje się do uchwały z 6 marca 2024 r.¹⁹

Data uchwały jest rozbieżna w materiałach. portalsamorzadowy.pl i TVN24 opisują jej przyjęcie w piątek 13 marca, w dniu wyboru sędziów; tę datę podaje też, w odczycie badaczy, raport KE; notatka o kontekście politycznym podaje 12 marca, powołując OKO.press.^19,25,26,17 Istnieje zapis przebiegu posiedzenia z 12 marca, którego nie pobrano; rozstrzygnąłby to nagłówek M.P. 2026 poz. 299.^27,24 Tekst przyjmuje 13 marca jako datę lepiej udokumentowaną (dwie relacje opisujące kolejność głosowań).^19,25

3. Wybory 13 marca 2026 r.

Procedura. Marszałek Włodzimierz Czarzasty wyznaczył termin zgłaszania kandydatów na sześć miejsc do 11 marca (art. 30 ust. 3 pkt 5 Regulaminu Sejmu); Prezydium Sejmu ogłosiło swoje rekomendacje w środę 11 marca.^16,11,23 Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka obradowała 12 marca ok. pięciu godzin; opinie o ośmiu kandydaturach zawarto w drukach nr 2344–2351.¹⁵ Skrócenie terminu z art. 30 ust. 4 Regulaminu nastąpiło przez propozycję marszałka uznaną za przyjętą wobec braku sprzeciwu; podobnie postąpiła marszałek Elżbieta Witek 21 listopada 2019 r.; głosowano 13 marca krótko po 13:30.¹⁵ Sejm głosował osobno nad ośmioma kandydaturami (głosowania nr 125–132).²⁸

Według OKO.press głosowało ok. 427 posłów, a całą szóstkę zgłosiła koalicja rządząca, z rekomendacją Prezydium; Markiewicz był m.in. przewodniczącym komisji kodyfikacyjnej ustroju sądownictwa i prokuratury przy MS i wieloletnim prezesem stowarzyszenia sędziów Iustitia, Korwin-Piotrowska – prezesem Sądu Okręgowego w Opolu i stowarzyszenia Themis, Taborowski był zastępcą RPO Adama Bodnara, a Dziurda dyrektorem biura prawnego m.st. Warszawy.¹⁷ OKO.press (A. Wójcik) podaje, że Bentkowską wybrano jako pierwszą, a Szostka jako piątego (w siódmej rozpatrywanej kandydaturze), i że obie te kandydatury popierały PSL i Polska 2050; poparcie partii nie jest członkostwem, a materiały nie zawierają dowodów członkostwa partyjnego wybranych.²²

Uchwały opublikowane w M.P. nie wskazują, które miejsce obsadza dana osoba, i nie przesądza tego kolejność głosowań.²² Co najmniej jedna uchwała wyborcza ma numer M.P. 2026 poz. 301; nie ustalono, kogo dotyczy, ani numerów pozostałych.²⁹ Jako podstawę prawną Kancelaria Sejmu wskazuje art. 194 ust. 1 Konstytucji oraz art. 30 ust. 3 pkt 1 i 5 i ust. 4 Regulaminu Sejmu; materiały wskazują też art. 2–3 ustawy o statusie.^14,30

Marcin Warchoł (PiS) określił wybór jako „zamach na TK” i krytykował wybór wszystkich kandydatów naraz; Czarzasty mówił, że niezależny TK jest niezależny; Stanisław Biernat, sędzia TK w stanie spoczynku, mówił, że prezydent nie kształtuje składu TK, lecz ma umożliwić objęcie urzędu.¹⁷

4. Zarzuty proceduralne i odpowiedzi

Bogucki (konferencja 16 marca, Radio Zet 17 marca) i K. Bosak (Konfederacja, RMF FM 16 marca) twierdzili, że: (1) nie dotrzymano terminu zgłoszeń, (2) nie zachowano siedmiu dni z art. 30 ust. 4 Regulaminu, bo głosowano po dwóch dniach, (3) jednego kandydata nie przedstawiono posłom.¹⁵

Kancelaria Sejmu odpowiedziała 3 kwietnia, że: (1) wszyscy kandydaci zostali przedstawieni i przedyskutowani, (2) siedmiodniowy termin pominięto bez sprzeciwu, jak w poprzednich kadencjach, (3) wybór kilku sędziów jednego dnia ma precedensy w latach 2001, 2006, 2010 i 2 grudnia 2015 r. (pięciu), Stelinę zgłoszono i wybrano tego samego dnia (21 listopada 2019 r.), a Święczkowskiego wybrano 8 lutego 2022 r., ok. 200 dni po wygaśnięciu kadencji Leona Kieresa (23 lipca 2021 r.), bez zastrzeżeń prezydenta.¹⁴

Żaden sąd nie orzekał o ważności wyborów z 13 marca; wyrok K 3/26 dotyczył obowiązku prezydenta, a nie procedury w Sejmie.³¹

5. Ślubowanie przed prezydentem 1 kwietnia 2026 r.

Korespondencja. 16 marca Bogucki zgłosił wątpliwości proceduralne, a rzecznik Leśkiewicz zapowiedział pismo do marszałka z prośbą o wyjaśnienia; Bogucki mówił, że ślubowanie przed innym organem, np. Zgromadzeniem Narodowym, nie miałoby mocy prawnej.³² 18 marca Czarzasty wezwał prezydenta do „niezwłocznego podjęcia działań umożliwiających przystąpienie do sprawowania mandatu”; uchwały doręczono prezydentowi, ale daty doręczenia ani treści pisma Boguckiego materiały nie ustalają.³² Czworo pisało do prezydenta 26 marca, 1 i 7 kwietnia; przez niemal miesiąc nikt z Kancelarii Prezydenta się z nimi nie kontaktował.³³

Ceremonia. We wtorek 31 marca Kancelaria Prezydenta zaprosiła Szostka i Bentkowską; w środę 1 kwietnia prezydent odebrał od nich ślubowanie w Pałacu Prezydenckim – pierwsze ślubowanie nowych sędziów TK od ponad czterech lat.^34,35 Istnienie komunikatu prezydent.pl potwierdza jego tytuł; treści nie pobrano.³⁶

Uzasadnienie Kancelarii Prezydenta. Bogucki mówił 1 kwietnia, że „za kadencji prezydenta Karola Nawrockiego powstały dwa wakaty”, a przyjęcie dwóch ślubowań zapełnia skład; wobec czworga sytuację analizuje się z powodu poważnych, świadomych uchybień proceduralnych; funkcjonowanie TK jest wartością wyższą, a ślubowanie gdzie indziej byłoby deliktem konstytucyjnym.³⁷ Według Notes from Poland wskazał, że 11 sędziów to minimum pełnego składu, inna forma ślubowania nie ma podstawy prawnej, a prezydent oczekuje publikacji wyroków TK.³⁴ Konkret24 podaje, że Bogucki powołał K 34/15 (kadencja biegnie odrębnie dla każdego sędziego).²⁸ Dwa wakaty to miejsca po Pawłowicz (5 grudnia 2025 r.) i Warcińskim (20 grudnia 2025 r.).²² W wywiadzie dla Kanału Zero 17 kwietnia prezydent mówił, że nigdy nie odmówił, a ślubowanie w Pałacu zależy od stanowiska TK, oczekiwanego w maju.^33,38 Materiały nie zawierają formalnego aktu odmowy; prezydent nie wyznaczył czworgu terminu.³³

Odpowiedzi. Kancelaria Sejmu (3 kwietnia) uznała odmowę za bezpodstawną i stwierdziła, że prezydent przypisuje sobie kompetencję, której nie ma; argument o dwóch wakatach uznała za pozaprawny, bo miejsca zwolnione za prezydenta Dudy nie mogłyby nigdy zostać obsadzone.^14,39 Szostek i Bentkowska mówili o identycznej sytuacji całej szóstki; Żurek mówił, że ustawa nie daje prezydentowi prawa wyboru sędziów, i zapowiadał ślubowanie np. w parlamencie z zawiadomieniem prezydenta.^22,34

6. Ślubowanie w Sejmie 9 kwietnia 2026 r.

Przebieg. Ceremonię w Sali Kolumnowej otworzył marszałek Czarzasty, który wręczył uchwały z 13 marca; ślubowało sześć osób, z czego czworo po raz pierwszy.^44,45,46 Obecni byli marszałkowie Sejmu i Senatu oraz byli prezesi TK Bohdan Zdziennicki, Andrzej Zoll, Marek Safjan i Jerzy Stępień; zaproszony prezydent nie przybył.⁴⁴ Osoby ślubujące po raz pierwszy zaczynały od zwrócenia się do Prezydenta RP i ślubowały wobec Prezydenta RP; następnie złożyły pisemne roty w kancelarii podawczej Kancelarii Prezydenta i pojechały do TK, gdzie spędziły ok. półtorej godziny.⁴⁴ Relacja wiadomosci.pro, według której ślubowano „przed Marszałkiem”, jest sprzeczna z pozostałymi źródłami.⁴⁶

Dokumenty. Według Prawo.pl sporządzono: (1) rotę podpisaną przez każdą osobę, z notarialnie poświadczonym podpisem; (2) protokół notarialny z publicznego ślubowania, odnotowujący transmisję i formułę wobec Prezydenta; (3) notarialne poświadczenie doręczenia podpisanego aktu prezydentowi przez złożenie go w Kancelarii Prezydenta 9 kwietnia.³³ 10 kwietnia czworo przesłało prezesowi Święczkowskiemu wnioski o niezwłoczne dopuszczenie do pracy z poświadczeniami notarialnymi.³³ Raport KE również odnotowuje złożenie notarialnych kopii w Kancelarii Prezydenta tego dnia.²⁶

Stanowiska. Ślubujący utrzymują, że mieli konstytucyjny obowiązek złożyć ślubowanie, i odrzucają tezę, że powinni czekać.^33,44 Krajowa Rada Notarialna wskazała, że protokół notarialny utrwala zdarzenia, ale nie wywołuje ich skutków (art. 79 Prawa o notariacie), i potępiła ataki na notariuszy.⁴⁶ Według Notes from Poland Bogucki nazwał wydarzenie „groteskową farsą”, ówczesny minister Maciej Berek mówił, że prezydent przypisał sobie nieistniejącą kompetencję, a PiS zawiesiło posła Krzysztofa Szczuckiego za pogląd, że prezydent musi przyjąć ślubowanie od wszystkich sześciu albo od nikogo.⁴⁷

7. Niedopuszczenie do orzekania

Prezes Święczkowski przydzielił gabinety i sprawy wyłącznie Szostkowi i Bentkowskiej; czworgu odmówił nawiązania stosunku służbowego do czasu potwierdzenia przez prezydenta, że czynność w Sejmie była ślubowaniem w rozumieniu ustawy.³³ Według „Gazety Prawnej” Szostek i Bentkowska objęli urzędy 9 kwietnia, co różni się od daty ślubowania z 1 kwietnia jako chwili nawiązania stosunku służbowego (art. 5 ustawy o statusie).^49,2 Według Notes from Poland Święczkowski wcześniej gratulował wszystkim sześciu osobom, a 9 kwietnia ocenił wydarzenie w Sejmie jako widowisko medialne.⁴⁷

Markiewicz zrezygnował 14 kwietnia z zajmowanego dotąd stanowiska sędziowskiego, a Korwin-Piotrowska zawiadomiła Ministerstwo Sprawiedliwości o przekształceniu swojego stanowiska sędziowskiego.³³ Czy czworo otrzymuje wynagrodzenie, materiały nie ustalają.^33,41 12 maja Święczkowski mówił, że prezydent co do zasady powinien odbierać ślubowania, ale mogą zajść sytuacje nadzwyczajne, i że rząd nie wykonał ponad 70 wyroków TK.⁵⁰

8. Śledztwo Prokuratury Krajowej

13 kwietnia prokurator generalny Żurek polecił wszczęcie postępowania sprawdzającego; 21 kwietnia Prokuratura Krajowa wszczęła śledztwo, a 22 kwietnia poinformowała o nim rzeczniczka prokuratora generalnego prok. Anna Adamiak.⁵¹ Przedmiot: (a) pomocnictwo do niedopełnienia obowiązków przez prezydenta przez nieodebranie ślubowania od czworga wybranych 13 marca – art. 18 § 3 w zw. z art. 231 § 1 k.k.; (b) niedopełnienie obowiązków przez funkcjonariuszy TK (warunki pracy, wynagrodzenie, przydział spraw, formalności kadrowe) – art. 231 § 1 i art. 218 § 1a w zw. z art. 11 § 2 k.k.⁵¹ Zawiadomili Bentkowska i Szostek; sygnatury nie podano.⁵¹ Prawo.pl datuje wszczęcie na 22 kwietnia i podaje, że minister Żurek polecił też postępowanie dotyczące doradców prezydenta.^33,52 Żaden sąd nie orzekał w tej sprawie.⁵¹

9. Spór kompetencyjny Kpt 1/26

Wniosek prezydenta (prezydent przeciwko Sejmowi, ponad 20 stron) wpłynął w poniedziałek pod koniec kwietnia, a TK opublikował go w środę; dokładnej daty materiały nie ustalają, a Bogucki mówił 6 maja o wniosku „z kwietnia”.^49,53 Według „Gazety Prawnej” prezydent wnosi o stwierdzenie, że Sejm nie jest uprawniony do organizowania ani legitymizowania czynności zastępujących ustawowe osobiste ślubowanie wobec prezydenta, oraz że czynności z 9 kwietnia nie wywołały skutku prawnego dla objęcia urzędu; argumentuje, że marszałek nie może zastąpić prezydenta bez wyraźnej normy, kompetencji się nie domniemywa, a protokół notarialny nie nadaje skutku.^49,54

13 maja Szostek i Bentkowska odmówili orzekania w Kpt 1/26: skład bez czworga jest według nich wadliwy, a sprawozdawcę Piskorskiego wyznaczono wbrew art. 38 ust. 1 (według kolejności alfabetycznej przypadało na Zielonackiego, Bentkowską i Piotrowicza); powołali Xero Flor i C-448/23 i stwierdzili: „Sędzia Trybunału może orzekać wyłącznie w prawidłowo powołanych składach”.⁵⁵

19 października prezes Święczkowski dołączył oświadczenie trojga sędziów do akt Kpt 1/26 i przekazał je rzecznikowi dyscyplinarnemu.⁵⁶ 23 października Berek, Dziurda, Korwin-Piotrowska, Markiewicz i Taborowski oświadczyli, że spór kompetencyjny nie istnieje, bo prezydent nie ma kompetencji co do ślubowania, a i tak wymaga co najmniej 11 sędziów.⁵⁷ Zarządzenia Korwin-Piotrowskiej z 30 października opisują sprawę jako rozpoznawaną w pełnym składzie ze sprawozdawcą Piskorskim, którego kadencja upłynęła 18 września; obecnego sprawozdawcy i terminu materiały nie ustalają.^1,58

10. ETPC: Dziurda i inni przeciwko Polsce (17392/26)

Według komunikatu ETPC z 6 maja Trybunał zastosował tymczasowo środek tymczasowy na wniosek czworga prawników wybranych 13 marca na sędziów TK i niedopuszczonych do objęcia obowiązków.⁵⁹ Numer skargi 17392/26 i datę decyzji 5 maja podaje raport KE (s. 9, przyp. 48) i Polsat News.^26,60 Treść: Polska ma zapewnić, by właściwe organy powstrzymały się od utrudniania skarżącym objęcia i wykonywania obowiązków sędziowskich.⁵³ Informacje o składzie pochodzą tylko z wpisu ministra Żurka.⁵³

Reakcje według Notes from Poland: Tusk – ETPC rozstrzygnął jednoznacznie, a państwo musi usunąć przeszkody; Żurek – środek jest natychmiast wykonalny; Bogucki – Konstytucja jest najwyższym prawem, tylko TK może ocenić spór, a do rozpoznania wniosku prezydenta wszystkie kwestie są zawieszone; rzeczniczka TK – ETPC nie ma kompetencji do orzekania o ustroju konstytucyjnym, a TK nie zna krajowych postępowań w sprawie i nie dostał formalnego zawiadomienia.⁵³ Materiały nie odnotowują przedłużenia ani zmiany środka do 31 października.^59,26

11. Wyrok K 3/26 i postanowienie K 7/26

Wyrok. 12 maja 2026 r., na wniosek grupy posłów PiS złożony w lutym (reprezentował ich Marcin Warchoł), TK orzekł, że art. 4 ust. 1 ustawy o statusie, rozumiany jako nakładający na prezydenta obowiązek odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm, jest niezgodny z Konstytucją; w pozostałym zakresie, m.in. co do art. 2 ust. 2, umorzył postępowanie.^31,55 Skład: Święczkowski (przewodniczący), Sochański (sprawozdawca), Piskorski, Wojciechowski, Wyrembak; zdania odrębne: Wojciechowski i Wyrembak.³¹ Według omówień TK przyjął, że ślubowanie wobec prezydenta nie wynika z Konstytucji, ale ustawodawca mógł je wprowadzić; „wobec” oznacza w fizycznej obecności; „Nie jest też możliwe rozpoczęcie urzędowania sędziego … bez złożenia ślubowania”.^61,31

Zdania odrębne. Wojciechowski: TK wyszedł poza zakres wniosku i wbrew własnemu orzecznictwu „poszerza … uprawnienia głowy państwa”, czyniąc prezydenta uczestnikiem procesu wyboru.³¹ Wyrembak: rozstrzygnięcie jest precedensem zagrażającym obsadzaniu urzędów, choć – powołując K 34/15 – przyjął, że prezydent może w wyjątkowych okolicznościach opóźnić ślubowanie.^31,62

Wnioski o wyłączenie. Według Prawo.pl z 12 maja sześć osób wybranych 13 marca wnosiło o wyłączenie Święczkowskiego, Piskorskiego i Wyrembaka; pismo Szostka i Bentkowskiej z 13 maja wspomina wniosek o wyłączenie Piskorskiego i Wyrembaka.^31,55

Skład. NSA w wyroku III OSK 2528/21 (16 listopada 2022 r.) wymienił Muszyńskiego, Piskorskiego i Wyrembaka jako osoby wybrane na zajęte miejsca i uznał TK za „zainfekowany bezprawnością”.⁶³ ETPC w Xero Flor przeciwko Polsce (7 maja 2021 r.) uznał, że skład TK z udziałem osoby wybranej w grudniu 2015 r. na miejsce obsadzone narusza prawo do sądu ustanowionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC); TSUE w C-448/23 (18 grudnia 2025 r.) stwierdził, że TK nie spełnia wymogów niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą.^64,65 TK w wyroku K 6/21 (24 listopada 2021 r.) uznał art. 6 ust. 1 EKPC za niezgodny z Konstytucją m.in. w zakresie, w jakim przyznaje ETPC uprawnienie do oceny wyboru sędziów TK; wobec C-448/23 TK stwierdził, według KE, że TSUE nie ma jurysdykcji.^66,26 Według OKO.press przewodniczący Święczkowski był wcześniej Prokuratorem Krajowym i szefem ABW (2006–2007); według Demagogu (dane PKW, druki sejmowe) sprawozdawca Sochański był członkiem PiS i kandydatem tej partii na prezydenta Szczecina w 2018 r., a Wyrembak – według druku sejmowego – członkiem PiS od 2010 r.^67,68

Reakcje. Minister Żurek określił sprawę jako „polityczna ustawka z udziałem dublerów” i stwierdził, że wyroku nie ma; rzecznik rządu A. Szłapka mówił, że Konstytucja jasno stanowi, iż sędziów wybiera Sejm.⁵⁰ Czy wyrok ogłoszono w Dz.U., materiały nie ustalają; KE odnotowuje, że rząd nie publikuje wyroków TK.²⁶

K 34/15. W wyroku z 3 grudnia 2015 r. (pkt 5 sentencji) TK orzekł, że art. 21 ust. 1 ustawy z 2015 r., rozumiany inaczej niż jako nakładający na prezydenta obowiązek niezwłocznego odebrania ślubowania od sędziego wybranego przez Sejm, jest niezgodny z art. 194 ust. 1 Konstytucji.²⁰ Na ten wyrok powołują się obie strony: Kancelaria Prezydenta – na tezę, że kadencja każdego sędziego biegnie odrębnie, Wyrembak w zdaniu odrębnym do K 3/26 – na to, że w wyjątkowych okolicznościach prezydent może opóźnić ślubowanie, a strona rządowa – na obowiązek prezydenta.^28,31

K 7/26. Tego samego dnia TK (wniosek PiS i KRS) postanowieniem tymczasowym nakazał Sejmowi wstrzymać się z wyborem sędziów-członków KRS bezwzględną większością do czasu wyroku; KE (s. 6, przyp. 20) wskazała, że w składzie zasiadał sędzia powołany w 2017 r. na obsadzone miejsce, co rodzi problem z art. 6 EKPC.²⁶

12. Sławomir Patyra

Kadencja Zielonackiego, wybranego w czerwcu 2017 r. na miejsce Stanisława Biernata, kończyła się 28 czerwca 2026 r.; 13 kwietnia Czarzasty zapowiedział wszczęcie procedury w ciągu dwóch tygodni.^69,60 11 czerwca Sejm wybrał dr. hab. Sławomira Patyrę, kierownika Katedry Prawa Konstytucyjnego WPiA UMCS, zgłoszonego przez posłów KO, PSL-TD, Lewicy i Centrum; komisja poparła go stosunkiem głosów 18:15, a Sejm – 235 głosami przy 184 przeciw i 5 wstrzymujących się. Kontrkandydat Artur Kotowski (PiS, zgłaszany po raz siódmy) uzyskał 173 głosy za, 245 przeciw i 6 wstrzymujących się.⁶⁰ Numeru druku i pozycji M.P. materiały nie podają.⁶⁰

Na początku lipca Patyra dwukrotnie pisał do prezydenta o termin; ok. tydzień przed 22 lipca Czarzasty wezwał do niezwłocznych działań.^70,71 22 lipca Bogucki ogłosił na X ślubowanie na 28 lipca na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o statusie, tego samego dnia co ślubowanie czterech sędziów SN.⁷⁰ Według Notes from Poland Bogucki mówił, że były wątpliwości, ale prezydent je rozwiał; Patyra w maju zarzucał prezydentowi i prezesowi TK „rażąco bezprawne działania”.⁷² Raport KE (stan sprzed 28 lipca) pisał, że prezydent nie dopuścił dotąd do ślubowania osoby wybranej 11 czerwca.²⁶

28 lipca Patyra, którego Prawo.pl opisuje jako siódmego nowego sędziego, złożył ślubowanie w Pałacu Prezydenckim i oświadczył, że do czasu dopuszczenia czworga nie będzie orzekał ani uczestniczył w sprawach organizacyjnych; zapowiedział złożenie oświadczenia o odmowie orzekania.⁷³

13. Maciej Berek

Wybór. 4 września głosowało 437 posłów (większość bezwzględna 219); Berek, zgłoszony przez grupę posłów KO, uzyskał 226 głosów, a Artur Kotowski (PiS) 184; komisja zaopiniowała pozytywnie Berka, negatywnie Kotowskiego; liczby głosów przeciw Berkowi i wstrzymujących się Polsat nie podaje.⁵⁸ Według Notes from Poland przeciw głosowało m.in. czworo posłów koalicji, w tym Czarzasty, a 11 posłów koalicji nie głosowało.⁷⁴

Przebieg kariery według Polsat News: prezes Rządowego Centrum Legislacji (2007–2015), sekretarz Rady Ministrów (2008–2015), od grudnia 2023 r. minister – członek RM i przewodniczący Stałego Komitetu RM, szef zespołu deregulacyjnego (od marca 2025 r.) i minister ds. nadzoru nad wdrażaniem polityki rządu (od lipca 2025 r.); wcześniej m.in. dyrektor generalny Biura RPO.⁵⁸ Członkiem rządu był do 14 sierpnia 2026 r.; materiały nie zawierają dowodu przynależności partyjnej.^75,58 Tusk mówił, że to „jeden z najwybitniejszych polskich prawników praktyków”, a przeszłość ministerialną nazwał wadą.⁵⁸

Spór o kwalifikacje. Bogucki kwestionuje weryfikację dziesięcioletniej praktyki radcowskiej (brak dowodu faktycznego wykonywania zawodu).⁵⁸ Leśkiewicz mówił, że prezydent przyjmie ślubowanie po przedłożeniu dokumentów, a Bogucki – że opóźnienie leży po stronie Sejmu; Berek twierdził 24 września, że dokumenty przedstawił.^76,77 Prawo.pl podaje, że Kancelaria Prezydenta nie zaprosiła go, powołując się na wątpliwości co do wymogów formalnych.⁷⁸

Ślubowanie 14 października. Ok. 9:00 w Sejmie Czarzasty wręczył Berkowi uchwałę; Berek zwrócił się do prezydenta, powołał ustawę o statusie i złożył ślubowanie, a następnie udał się do Kancelarii Prezydenta, oświadczając, że ślubował w formie prawnie dopuszczalnej i faktycznie możliwej.^79,80 Według OKO.press i RMF24 obecni byli Prezydium Sejmu, marszałek Senatu Kidawa-Błońska i notariusz, a tekst poświadczony notarialnie doręczono Kancelarii Prezydenta.^81,82 Tego dnia prezydent mówił, że udział w ceremonii w Sejmie zamknął Berkowi drogę do ślubowania przed nim, i zapowiadał pytania do Kancelarii Sejmu o staż; Tusk mówił, że prezydent wyrzeka się obowiązków konstytucyjnych.^79,83,82

Pismo Kancelarii Prezydenta. Prezes Święczkowski rozmawiał z Berkiem, nie dopuścił go do orzekania i zapowiedział pytanie do prezydenta, czy uznaje ślubowanie w Sejmie.⁸⁴ Według rzeczniczki TK, cytowanej przez PAP i „Rzeczpospolitą”, w poniedziałek (najpewniej 26 października) wpłynęło pismo Boguckiego: Berek nie nawiązał stosunku służbowego, bo „wobec Prezydenta” w art. 4 ust. 1 oznacza fizyczną obecność prezydenta, a ślubowanie w Sejmie przed marszałkami Sejmu i Senatu nim nie jest.⁸⁴

14. Wrzesień: postępowania karne i dyscyplinarne

Zarzuty z 23 września. Według OKO.press Prokuratura Krajowa przedstawiła zarzuty dyrektor Kancelarii TK i komendantowi służby ochrony TK (Straży Trybunalskiej) za blokowanie pracy Markiewicza, Korwin-Piotrowskiej, Taborowskiego i Dziurdy; zarzut wobec dyrektor dotyczy niedopełnienia obowiązków z ustawy i statutu Kancelarii; zastosowano wobec nich zawieszenie w czynnościach służbowych i zakaz wstępu do siedziby TK.⁸⁵ Notes from Poland podaje kwalifikację z art. 231 § 1 i art. 218 § 3 k.k. i pisze, że oboje nie przyznali się do zarzutów, a TK nazwał zarzuty „bezprawnymi”.⁷⁷ Brussels Signal datuje zarzuty na 24 września.⁸³ Żaden sąd nie orzekał w tej sprawie.^85,77

Postępowania z 24 września. Według OKO.press prezes Święczkowski, na wniosek jednego z sędziów zasiadających w TK przed 2026 r., wszczął postępowania wobec Szostka, Bentkowskiej i Patyry: o to, dlaczego odmawiają orzekania i udziału w Zgromadzeniu Ogólnym, oraz czy zawiadomili prokuraturę o przestępstwie, którego według wnioskodawcy nie popełniono; podstawy prawnej artykuł nie podaje.⁸⁶ Notes from Poland opisuje je jako dyscyplinarne, związane z bojkotem Zgromadzenia Ogólnego w solidarności z czworgiem.⁷⁷ Dla porównania: zawiadomienie o przewinieniu składa się prezesowi TK (art. 26 ustawy o statusie), rzecznika dyscyplinarnego wyznacza się w drodze losowania (art. 27 ust. 1), a orzekają sądy dyscyplinarne z trzech i pięciu sędziów TK (art. 25).^87,2 Materiały nie zawierają orzeczenia sądu dyscyplinarnego.⁸⁶

Zawiadomienie Patyry. 28 września Patyra zawiadomił Prokuraturę Krajową o przekroczeniu uprawnień przez Święczkowskiego (art. 231 k.k.) przez wyznaczanie składów od stycznia do września 2026 r. z pominięciem kolejności alfabetycznej z art. 38 ust. 1 ustawy o organizacji.⁸⁸ Decyzji prokuratury i orzeczenia sądu materiały nie odnotowują.⁸⁸

Tło. Wcześniejszy wniosek prokuratora generalnego o zgodę na pociągnięcie Święczkowskiego do odpowiedzialności karnej Zgromadzenie Ogólne TK odrzuciło ok. 15 października 2025 r.; opisuje to artykuł o latach 2023–2025.⁸⁹

15. Komisja Wenecka: CDL-AD(2026)031

Dokument. „Poland – Opinion on the powers of the President in the context of the oath-taking of the judges of the Constitutional Tribunal and of other judicial appointments”, CDL-AD(2026)031, Strasburg, 13 października 2026 r.; numer, tytuł i datę ustalono z metadanych, a treści PDF nie pobrano.^90,91,92 Według prasy to Opinion No. 1294/2026 na wniosek Komisji Monitoringowej ZPRE, przyjęta na sesji plenarnej w Wenecji w piątek 9 października.^76,93,94 Komisja Wenecka jest organem doradczym; jej opinie nie są wiążące.⁹³

Treść według relacji. TVN24: rola prezydenta przy ślubowaniu ma charakter ceremonialny, choć ślubowanie ma znaczenie prawne, a obecność prezydenta nadaje mu charakter ceremonii instytucjonalnej (pkt 62); prezydent powinien odbierać ślubowanie niezwłocznie i nie rościć sobie prawa do kontroli wyboru; zalecenie (pkt 98): stosować przepisy zgodnie z celem, a przy odmowie lub zwłoce umożliwić ślubowanie bez fizycznej obecności prezydenta, z zachowaniem przepisanej formy, należytej weryfikacji i doręczenia prezydentowi; przy innych nominacjach sędziowskich – gwarancje przeciw arbitralności, w tym kontrola sądowa (pkt 92).⁷⁶ Interia: ślubowanie przed prezydentem nie oznacza uprawnienia do badania podstaw wyboru, a procedura nie może dawać prezydentowi roli w wyborze, której Konstytucja nie przewiduje.⁹³ OKO.press: przy odmowie sprzecznej z prawem sędziowie mogą dopełnić formalności bez fizycznego udziału prezydenta i podjąć orzekanie.⁹⁵

Reakcje. Leśkiewicz: opinia „nie ma żadnej mocy prawnej”, prezydent działa na podstawie Konstytucji i ustaw, a Berek nie może zostać sędzią bez spełnienia wymogu formalnego; Żurek: prezydent nie ma prawa weta wobec sędziów wybranych przez Sejm, a ślubowanie ma być złożone bez zbędnej zwłoki.⁹³ Według TVN24 Czarzasty mówił: „Skończyła się cierpliwość”, a Święczkowski – że nie może uznać czworga.⁷⁶

16. Raport Komisji Europejskiej o praworządności 2026

SWD(2026) 921 final z 17 lipca 2026 r. (dokument Rady ST 11674/26 ADD 22), w rozdziale o TK (s. 8–9), odnotowuje: niepublikowanie wyroków TK, w tym wyroku z 25 lutego 2026 r. (SK 68/25); wybór siedmiu sędziów 13 marca i 11 czerwca; przyjęcie przez prezydenta ślubowania od dwóch z sześciu; ślubowanie czworga w Sejmie 9 kwietnia z notarialnymi kopiami złożonymi tego dnia w Kancelarii Prezydenta; środek ETPC z 5 maja; zwiększenie budżetu TK na 2026 r. (ustawa budżetowa z 20 stycznia 2026 r.) i wyrok C-448/23.²⁶ Raport ocenia sytuację jako „some further progress” i nie zawiera zalecenia dotyczącego wyłącznie TK – zaleca kontynuację planu działania.²⁶

17. Bilans miejsc w 2026 r.

* osoby, które uchwała Sejmu z 6 marca 2024 r. uznaje za niebędące sędziami TK; od 19 września w kolumnie A pozostaje jedna taka osoba (Wyrembak).^19,17

Według Sejmu i rządu pięć osób z kolumny B to sędziowie TK w „identycznej sytuacji prawnej”, a rząd uznaje środek ETPC za wiążący.^14,53 Według prezydenta i prezesa TK sędziów jest 10, a pięć osób nie nawiązało stosunku służbowego.^49,84,33 Liczba osób faktycznie orzekających jest mniejsza niż w kolumnie A, bo Szostek, Bentkowska i Patyra odmawiają orzekania w obecnych składach.^55,73

18. Przejście do października

Według RMF24 od ponad dziesięciu dni przed 15 października pod siedzibą TK trwały protesty, a 14 października Berek wszedł do TK pod ochroną policji.⁸² 30 października Anna Korwin-Piotrowska, która utrzymuje, że kieruje pracami TK na podstawie art. 12 ust. 4 w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy o organizacji, wydała zarządzenia o natychmiastowej przerwie w czynnościach służbowych Święczkowskiego i Sochańskiego na miesiąc (art. 130 PUSP); obaj ich nie uznają.^1,97,98 Przebieg tych zdarzeń opisuje tekst o październiku 2026 r.⁹⁹

Kwestie sporne

• Czy naruszenia terminów z Regulaminu Sejmu wpływają na ważność wyborów z 13 marca – twierdzą tak Kancelaria Prezydenta i Konfederacja, Ordo Iuris uważa, że budzą wątpliwości, ale nie dowodzą nieważności, a Kancelaria Sejmu wskazuje praktykę; żaden sąd tego nie rozstrzygał.^15,16,14
• Czy prezydent może przyjąć ślubowanie tylko od części wybranych – Kancelaria Prezydenta wskazuje dwa wakaty powstałe za kadencji Nawrockiego i uchybienia Sejmu, a Kancelaria Sejmu i Komisja Wenecka uważają, że prezydent nie może kontrolować wyboru.^37,14,76
• Co oznacza „wobec Prezydenta” – według K 3/26 i Kancelarii Prezydenta fizyczną obecność; według oświadczenia ośmiorga osób wybranych w 2026 r. (Prawo.pl, ok. 19 października) ślubowanie przed prezydentem ma charakter zwyczajowy, a ślubowanie w Sejmie z doręczeniem aktu notarialnego jest ważne; Komisja Wenecka zaleciła, by przy odmowie lub zwłoce prezydenta umożliwić ślubowanie bez jego fizycznej obecności; Kpt 1/26 jest nierozstrzygnięty.^31,84,78,76
• Status wyroku K 3/26 – prezes TK oczekuje jego wykonania, rząd uważa, że wyroku nie ma z powodu składu z udziałem osób wybranych na miejsca uznane w K 34/15 za obsadzone. W K 34/15 (pkt 5) TK orzekł, że analogiczny przepis ustawy z 2015 r. jest zgodny z Konstytucją tylko jako obowiązek niezwłocznego odebrania ślubowania; Wyrembak w zdaniu odrębnym do K 3/26, powołując K 34/15, przyjął, że w wyjątkowych okolicznościach prezydent może opóźnić ślubowanie.^50,31,20
• Skutek środka tymczasowego ETPC – rząd wymaga jego natychmiastowego wykonania, rzeczniczka TK i Kancelaria Prezydenta kwestionują kompetencję ETPC lub odsyłają do Kpt 1/26.⁵³
• Kto weryfikuje kwalifikacje Berka – Kancelaria Prezydenta wskazuje brak dowodu praktyki, Komisja Wenecka uważa, że prezydent nie może oceniać kwalifikacji wybranych.^58,76
• Odmowa orzekania przez Szostka, Bentkowską i Patyrę a postępowania prezesa TK oraz zarzuty wobec urzędników TK, które TK nazywa „bezprawnymi” – w żadnej z tych spraw nie zapadło orzeczenie sądu.^55,86,77

Luki dowodowe

• Data uchwały M.P. 2026 poz. 299: 13 marca według portalsamorzadowy.pl, TVN24 i raportu KE, 12 marca według notatki o kontekście politycznym; nagłówka M.P. nie odczytano.^19,25,17,24
• Numery M.P. pięciu z sześciu uchwał z 13 marca oraz uchwał z 11 czerwca i 4 września; przyporządkowanie druków nr 2344–2351; wynik głosowania nad Kotowskim 13 marca; rozkłady klubowe. Notatka o tekstach prawnych łączy pozycje M.P. 2026 poz. 300–305 z aktami wykonawczymi do ustawy o statusie, czego nie zweryfikowano.^29,15,6
• Notatka o 2026 r. wskazuje błąd w odczytanej wersji tekstu OKO.press, który wśród osób odchodzących w grudniu 2024 r. wymienia Piskorskiego zamiast Pszczółkowskiego; Piskorski orzekał w K 3/26 w maju 2026 r.^22,31
• Treść komunikatu prezydent.pl z 1 kwietnia, pisma Boguckiego do marszałka i data doręczenia uchwał prezydentowi; data nawiązania stosunku służbowego przez Szostka i Bentkowską (1 czy 9 kwietnia); wynagrodzenie czworga.^36,32,49
• Data wszczęcia śledztwa: 21 kwietnia według komunikatu Prokuratury Krajowej, 22 kwietnia według Prawo.pl (data komunikatu); tekst przyjmuje dokument urzędowy.^51,33
• Kpt 1/26: dokładna data wniosku, sprawozdawca po 18 września, termin i rozstrzygnięcie. Komunikat prezesa TK z 19 października mówi o oświadczeniu trojga sędziów, a Prawo.pl o oświadczeniu ośmiorga; materiały nie ustalają, czy chodzi o ten sam dokument.^49,56,78
• ETPC: pełnego tekstu decyzji nie pobrano; data 5 maja (KE, Polsat) wobec 6 maja (komunikat prasowy); komunikat w odczycie badaczy nie wymienia reguły Regulaminu ETPC; skład znany tylko z wpisu ministra.^59,26,53
• K 3/26: sygnaturę podaje Prawo.pl („K 3/2026”), Notes from Poland zapisuje „K 323/26”, a notatka o tekstach prawnych uznaje sygnaturę za niezweryfikowaną; tekst przyjmuje K 3/26; brak pełnego uzasadnienia i informacji o publikacji w Dz.U.^55,50,31
• Zarzuty z 23 września: data 23 (OKO.press) lub 24 września (Brussels Signal); kwalifikacja według Notes from Poland (art. 218 § 3 k.k.) różni się od zakresu śledztwa (art. 218 § 1a k.k.); charakter postępowań z 24 września (dyscyplinarne czy wyjaśniające) i ich podstawa.^85,83,77,51
• Berek: obecność notariusza 14 października notatka o 2026 r. uznaje za niezweryfikowaną, a notatka o październiku podaje za zgodnymi relacjami; dokładna data pisma Kancelarii Prezydenta; liczba głosów przeciw; brzmienie wymogu stażu z ustawy o statusie; koniec kadencji Piskorskiego (18 czy 19 września).^81,84,58
• CDL-AD(2026)031: pełny tekst niepobrany, numery punktów tylko według TVN24; numer sesji plenarnej (148. według OKO.press) i data wniosku (29 czerwca według OKO.press, a strona Komisji o Polsce wymienia wniosek z 13 marca 2026 r.).^90,76,95,100
• Raport KE: w odczycie badaczy przypis podaje jako datę wyboru 1 kwietnia 2026 r., czyli datę ślubowania, a nie wyboru; zdanie o osobie wybranej 11 czerwca zdezaktualizowało się 28 lipca.²⁶
• Rzecznik Praw Obywatelskich: od lipca 2026 r. urząd sprawuje Sylwia Gregorczyk-Abram, a wypowiedzi z kwietnia należą do Marcina Wiącka jako ówczesnego RPO.^42,40
• Opinie eksperckie o argumencie dwóch wakatów: zebrane materiały zawierają tylko analizy krytyczne (Jaraczewski, Wójcik, Konkret24); obraz opinii eksperckich jest więc niepełny.^34,22,28